ABD ve İsrail’in İran ile yaşadığı savaşın tetiklediği enerji krizi, küresel ekonomide enflasyonist baskıları artırırken, ticaretin önemli lojistik merkezlerinden olan Körfez ülkeleri ekonomilerinde ciddi sarsıntıya yol açtı. Hürmüz Boğazı’ndaki riskler Asya başta olmak üzere küresel ticareti tehdit ederken, bölge ülkelerinde ihracat gelirleri ve yabancı iş gücüne dayalı üretim modeli üzerinde baskı oluştu. Savaşın etkisi finansal piyasalara da hızla yansıdı; Dubai’de konut satışları yüzde 25'ten fazla gerilerken, işlem hacmi 7,55 milyar dolardan 5,61 milyar dolara düştü. Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Katar borsalarında da sert dalgalanmalar yaşandı. Emlak yatırımcısının gözdesi Dubai'de 16 Şubat-1 Mart arasında 8 bin 199 olan konut satışı, ABD-İsrail ile İran savaşının başlamasıyla 2-16 Mart döneminde 6 bin 129'a geriledi.
BAE VE KATAR ZORDA
Dubai Financial Market (DFM) bünyesinde yer alan ve borsada işlem gören gayrimenkul şirketlerinin hisselerini takip eden Dubai Finansal Piyasası Gayrimenkul Endeksi'ndeki (Dubai Financial Market Real Estate Index) son bir aylık düşüş de yüzde 25'i aştı. Halihazırda işlem sayısında yaşanan düşüşün henüz fiyatlara yansımadığını belirten uzmanlar, savaşın uzaması halinde böyle bir riskin de yaşanabileceğini ve Dubai'ye yönelik uluslararası yatırımın azalabileceğini belirtti. Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Erhan Akkaş, yaşanan gelişmelerin bölge ekonomilerinde zincirleme etkiye neden olduğunu belirterek, "Körfez ülkelerinin borsalarında düşüş var. Ancak BAE ve Katar'ın bundan çok daha fazla etkilendiği görülüyor. Özellikle BAE, hem turizm, hem finansal market, hem ticaret, hem de çalışanların ülkelerine dönmesi gibi etmenlerden dolayı etkileniyor" dedi. Enerji sektöründeki aksaklıkların geniş bir yayılma etkisi oluşturduğunu vurgulayan Akkaş, "Küresel ekonomi büyük ölçüde Körfez petrolü ve doğal gazına bağlı olduğundan, her sektörde üretim maliyetleri artıyor ve bu durum küresel ekonomide enflasyonist baskı oluşturuyor" dedi.
BÜYÜK PROJELER OLUMSUZ ETKİLENECEK
Kamu Özel Sektör İşbirliği Araştırma Merkezi Başkanı Eyüp Vural Aydın ise savaşın bölgedeki ekonomik dönüşüm hedeflerini sekteye uğrattığını kaydederek şunları söyledi: "Bölgedeki projelerde inşaat süreleri uzayacak, maliyetler artacak. Önümüzdeki dönem uluslararası yatırımcıların Körfez ülkelerine ilgisi mutlaka azalacaktır." Aydın, uluslararası sermayenin güvenli limanlara yöneleceğine dikkat çekerek, "Savaşın nasıl sonuçlanacağı belli olmadığı için şu anda özellikle uluslararası sermayeye ve yatırımlara dayalı büyüme politikası gösteren BAE gibi ülkeler bundan ciddi anlamda etkilenebilir. Bu ülkelerin ekonomileri uluslararası sermayeye bağlı olduğu için yatırım gerileyecek" ifadelerini kullandı. Yatırım eğilimlerinin değişeceğini altını çizen Aydın, "Yatırımlar bombalanan tesislerin yenilenmesi ve daha korunaklı hale gelmesi için yapılacak. İkinci olarak da savunma harcamalarına yoğunlaşacak" diye konuştu.
Gayrimenkul sektörüne darbe
- Gayrimenkul Hizmet İhracatçıları Derneği Başkanı Bayram Tekçe ise savaşın Dubai gayrimenkul piyasasında işlem hacmini daralttığını belirterek, "Bu nedenle fiyatlarda gerileme yok. Şu an herkes 'bekle gör' politikasını yürütüyor ancak savaş 3-6 aydan uzun sürerse, bu durum emirlikler için büyük kayıp olacaktır ve telafisi uzun yıllar sürer" dedi. Uluslararası gayrimenkul uzmanı Burak Ustaoğlu da yatırımcıların temkinli hareket ettiğini vurgulayarak, "Süreç uzarsa Dubai ekonomisi olumsuz etkilenir, bölgeye yatırım azalır ve özellikle ikinci el konutlarda fiyatlar gerileyebilir" bilgisini verdi.