Sokak hayvanlarına ilişkin düzenlemenin yasalaşmasının ardından uygulama süreci, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde ele alındı. Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu toplantısında, sahadan elde edilen bulgular paylaşıldı.
Komisyonda İçişleri Bakanlığı Müşaviri Ahmet Yavuz Karaca, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü tarafından sağlanan verilere göre, Nisan 2026 itibariyle Türkiye genelinde 1 milyon 250 bin sokak köpeği olduğunu aktardı. Bu rakamın iddia edildiği gibi 4 milyon olmadığını da ifade eden Karaca, 15 Mart 2025'ten bu yana 81 ildeki sokak köpeklerinin yüzde 78'inin toplandığını söyledi.
Barınaklarda ölüm çok daha az
Kırsal alanda kısırlaştırma çalışmalarının yoğun biçimde devam edildiğini bildiren Karaca, sokakta doğan her 10 köpekten 8'inin öldüğünü ancak barınaklar ölüm oranın bu rakamın yarısı kadar olduğunu kaydederek, barınaklara ilişkin muhalefet sözcülerinden gelen eleştirileri de yanıtladı. Kalıcı barınak oluşturmadıklarını da bildiren Karaca, "Kalıcı yapı istemiyoruz, 5 yıl sonra bu sorun kalmayacak" sözleriyle hedefi ortaya koydu.
51 ilde hedef sayıya ulaşıldı
Karaca, 51 ilde bildirilen hedef sayıya olan yüzde 100'e ulaşıldığını, 30 büyükşehirde ise sokak hayvanlarının yüzde 67,68'nin toplandığını kaydeden Karaca, Erzurum, Mardin, Manisa, Mersin, Van, Şanlıurfa, Kayseri, Sakarya ve Denizli'de toplama işlemleri sona erdiğini, 9 İlde yüzde 60'ın üzerinde toplama yapılmış olduğunu da aktardı. Karaca, 12 ilde kısa sürede hedefe ulaşılması beklendiğini söyledi.
Aşılanma rakamları
Bakanlık sunumuna göre, 51 ilde 136 bin 46 sokak hayvanın aşılandı, 99 bin 354'ü kısırlaştırıldı, 15 bin 495'nin sahiplendirildi. 30 büyükşehirde ise 218 bin sokak hayvanı aşılandığı, 157 bini kısırlaştırıldı, 63 bini de sahiplendirildi.
Eski model sonuç vermedi
Önceki yıllarda uygulanan 'yakala–kısırlaştır–yerine bırak' yönteminin neden sonuç vermediğine de değinen Karaca, bu modelde başarı için ilk yıl yüzde 70 kısırlaştırma gerektiğini ancak bunun sağlanamadığını ifade ederek, 2025 öncesindeki 5 yılda 260 bin kısırlaştırmaya rağmen yol alınamadığının altını çizdi. Bu model hayvan sağlığı açısından da ciddi sorunlar doğurduğunu söyleyen Karaca, yeni sistemde ise hayvanların kısırlaştırıldıktan sonra uzun süreli barınaklarda tutulması esas alındığı söyledi.
Kuduz riskinde sert artış
Komisyondaki sunuma göre, son 10 yılda kuduz şüpheli temas sayısı yüzde 147 artarken, yalnızca aşı maliyetleri yüz milyonlarca lirayı buldu. Verilere göre kuduz şüpheli temas sayısı 2014’te 197 bin 125 iken, 2024’te 487 bin 794’e yükseldi. Kuduz aşısının doz başına yaklaşık 10 dolar olduğu, temas halinde bir kişiye en az 3 doz uygulandığı göz önüne alındığında, maliyetin ciddi boyutlara ulaştığı vurgulanıyor. 2018-2024 yılları arasında hayvan aşı maliyeti 244 milyon TL’yi, oral aşı maliyeti ise 3 milyar TL'yi buldu. 2024 yılı verilerine göre kuduz riskli vaka sayılarının Türkiye genelinde yaygın olduğu görülüyor. Büyükşehirler başta olmak üzere birçok ilde yüksek temas sayıları dikkat çekiyor. Özellikle İstanbul, Ankara ve İzmir gibi nüfus yoğunluğu yüksek şehirler öne çıkıyor.