İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, önceki gün Cenevre’de gerçekleştirilen ikinci tur müzakereleri sonrası henüz anlaşma sağlanmasa da temel konularda uzlaşıya varıldığını bildirerek olumlu bir tablo çizdi. ABD’li yetkililerin müzakerelerde ilerleyiş olduğuna dair açıklamaları da savaşın engellenmesi yönündeki ümitleri artırdı. Ancak ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, oturuma ilişkin Fox News’e yaptığı açıklamada, müzakerelerde belirledikleri kırmızı çizgilere dair İran tarafından henüz bir iyi niyet gelmediğini öne sürerek, askeri seçeneğin masada olduğunu söyledi. Paralel olarak ABD ordusunun 24 saat içinde Ortadoğu’ya 50’den fazla yeni savaş uçağı konuşlandırması savaş ihtimalini artırıyor.
SAVAŞ İHTİMALİ YÜZDE 90
Cenevre müzakerelerinin ardından savaş ihtimalini Axios’a değerlendiren ABD Başkanı Donald Trump’ın ismi açıklanmayan bir danışmanı, Trump’ın etrafında bulunan savaş karşıtlarını dinlemek istemediğini belirterek, ABD’nin gelecek birkaç hafta içinde İran’a yönelik bir saldırıya başlama ihtimalinin yüzde 90 olduğunu ileri sürdü. İki İsrailli yetkili de İsrail hükümetinin, İran’da rejim değişikliği, nükleer ve füze programlarının hedef alınmasını savunduğunu, "günler içinde bir savaş senaryosu için hazırlandığı" iddia etti.
HAZİRANDAKİNE BENZER BİR DURUM
Axios’taki haberde ABD ordusunun Ortadoğu’daki yığınağına da işaret edilerek "150'den fazla ABD askeri kargo seferi, Ortadoğu'ya silah sistemleri ve mühimmat taşıdı. Sadece son 24 saatte F-35, F-22 ve F-16 tipi 50 savaş uçağı daha bölgeye doğru yola çıktı" ifadelerine yer verildi. Haberde ayrıca, ABD’nin, Ortadoğu'da İran ile "büyük bir savaşa çoğu Amerikalının fark ettiğinden daha yakın olduğu ve bunun çok yakında başlayabileceği" savunuldu. İsrail’e ait savaş uçakları, Haziran 2025’te İran’daki nükleer tesislere saldırılar başlatmış, 12 gün süren saldırılara ABD ordusu da B-2 bombardıman uçaklarıyla katılmıştı. Hazirandaki saldırıdan kısa bir süre önce de tarafların anlaştığı ilan edilmiş ancak daha sonra müzakerelerin çöktüğü bildirilmişti.
TRUMP: DIEGO GARCIA'YI KULLANABİLİRİZ
ABD Başkanı Donald Trump, İngiltere'ye Diego Garcia Adası'nı Morityus'a iade etmemesi çağrısında bulunarak, "İran'ın anlaşmayı reddetmesi halinde" adadaki askeri üssü kullanabileceklerini bildirdi. Trump; Hint Okyanusu'ndaki Chagos Adaları'nda yer alan ve ABD ile İngiltere'nin ortak kullanımındaki adanın, İran'a saldırı durumunda kullanılabileceğini dile getirdi.
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ise "Savaşmak istemiyoruz, bence savaşı geride bırakmalıyız. Ama bize zorla dayatmada bulunmak istiyorlarsa, ne pahasına olursa olsun boyun eğmeli miyiz? İran’ın boyun eğmesi benim için kabul edilemez" dedi.
ÜÇ AŞAMALI ÇÖZÜM ÖNERİSİ
Öte yandan, Cenevre’deki müzakerelerden daha umutlu mesajlarla çıkan İran tarafı ise yalnızca nükleer dosyayı müzakerelerde konuşabileceğini duyurmuştu. İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, müzakerenin olumlu bir atmosferde tamamlandığını ve hatta uzlaşı taslağı üzerinde çalışmaya başlayacaklarını bildirdi. Müzakerelere katılan ismi belirtilmeyen üç İranlı yetkili de, Tahran’ın anlaşma için üç aşamalı bir süreç önerdiğini söyledi. Yetkililere göre, ABD’nin başta petrol ve bankacılık olmak üzere çeşitli alanlarda uyguladığı yaptırımları kaldırması halinde İran da uranyum zenginleştirmeyi 3 ila 5 yıllığına durdurmayı kabul etti. Tahran’ın bu sürenin ardından insani amaçlarla nükleer enerji üreten bölgesel bir oluşuma katılmayı kabul ettiğini dile getiren yetkililer, ülkedeki nükleer tesislerin Uluslararası Atom Enejisi Kurumu’nun (IAEA) tam denetimini de açılabileceğini sözlerine ekledi.