Türkiye’de tarihi dizi yapmak genellikle kılıç kalkan ile çerçevelendirilir. Ecdadın ne zor badirelerden geçtiği savaş unsuru abartılarak verilir. Ve elbette beylik sözler ve hamaset sosu ile… Tarihi iş yapmanın genel izleyici nazarında beklentiyi karşılama gibi bir amacı olduğunu biliriz. Hamaseti diri tutan da kitabi sözlerin ağırlığında gizlidir. Anlaşılabilir bir durum elbette. Zira tarih, ders alınacak bir penceredir. Ders de genellikle söylemle mümkündür. Az zamanda büyük işler başarmak yiğitliğin şanındandır.
GAZÂLİ YENİ BİR PENCERE AÇIYOR
Ülkemizdeki tarihi yapımları ele aldığımız yazıların tamamında bu durumun olumsuzluğuna işaret etmişizdir. TRT’nin dijital platformu Tabii’de yayınlanan “İmam Gazâli: Hüccet’ül-İslam” dizisi de bu formülasyonla ilerleyen bir yapım. Fekat dizinin ilginç bir aurası var ve didaktik söylem sırıtmıyor. Zaten ders almak, kendini aramak üzerine kurulu olan Gazâli’nin hikayesinin istediği de budur.
İslam düşünce tarihine damga vuran büyük bir âlimin ilim, inanç ve hakikat eksenindeki çetin yolculuğunu konu alan yapımın yönetmen koltuğunda Sedat İnci oturuyor. Tarihi yapımlarda yönetmen ve yapımcı olarak tanıdığımız Emre Konuk ise senarist ve Yahya Tayyip Aydeniz ile birlikte yapımcı…
DİZİ, İZLEYİCİ İLE KONUŞUYOR
Dizinin senaryosu baştan sona arayış metinleriyle dolu. Hatta metinler genel izleyici için ağır. Beylik laflar diyebiliriz. Normal şartlarda itici olması lazım. Oysa Gazâli’de ilginç bir çekiciliğe bürünüyor. Dizi adeta izleyici ile konuşuyor. Zaten her drama, izleyenin kişisel tecrübesi ile anlam ve duygu oluşturmaz mı?
Tarihi yapımların tarih metni olmasının ötesinde işlevi olması gerekir. İzleyicinin içinde bir yerlere dokunmalı. Gazâli içimizde nereye dokundu bilinmez ancak ana karakterin arayışında bir özdeşlik oluşuyor. Öğretici dilinde sorularımızı, üslubunda sahiciliği görüyoruz. Daha ilk sahnesinde Gazâli’nin vazgeçişini, yola çıkmanın işareti olarak alıyoruz. Didaktik dilini görmezden geleceğimiz bir duygu ile izliyoruz.
YÖNETMEN MAHARETİ KENDİNİ GÖSTERİYOR
Bir diziyi ya da filmi etkileyici kılan şey üslubudur. Senaryodan beslenen ama yönetmenlik mahareti ile şekillenen üslup sayesinde anlatı muhatabında karşılık bulur. Gazâli’nin etkileyici tarafı da yönteminde saklı gibi. Sinematografi, renk ve ışık konusundaki bazı abartılı sahneler hariç sahici. Kemanlar, bir dönem işinden beklenmeyecek kadar gerçek.
MÜZİK VE OYUNCULUKLARA ÖZEL PARANTEZ
Dizinin en etkileyici noktalarından biri müzikleri. Doğu ve Batı klasik melodilerini harmanlayan müziklerle atmosfer tamamlanıyor.
Ve oyunculuklar…
Son dönemden gördüğüm en doğru oyuncu kadrosu kurulmuş diyebilirim. Oyuncuların iyi olması değil doğru seçilmesinden bahsediyorum. Ve elbette yönetmen mahareti olarak oyunculukların etkisinin altını çizmek gerek. Her oyuncu, neredeyse canlandırdığı karakter için yaratılmış.
TARİHİ YAPIMLAR VE TRT’NİN MİSYONU
Ülkemiz tarihi ile 21. Yüzyıl’da barışmaya başladı. Özellikle son 15 yılda da tarihi yapımlar bu toplumsa kırılmanın gelişimi olarak rağbet gördü. Elbette bu genel manzarada en büyük pay ise TRT’ye ait. Diriliş Ertuğrul ile başlayan süreç TRT’ye tahmine demeyeceği bir misyon yükledi. Gelinen noktada gerek Tabii ve gerekse diğer TRT kanallarında bu misyonun neticesini gözlemliyoruz. Kamu yayıncısı olarak TRT’nin zaten görevi olmakla birlikte, görevinizi hangi pencerede ele aldığınız önemli. Dolayısı ile gelinen noktada TRT’nin özellikle Tabii’deki üretimlerinin geleceğe taşınacak ciddi bir miras olduğunu söylemek gerek.
TARİHİ YAPIMLAR BİRBİRİNE BENZEMEYE BAŞLAMIŞKEN…
Ve bütün olarak Gazâli, dönem işlerinin çoğundan daha sahici, etkin ve duygulu… Ele aldığı istediği mesele bağlamında anlam yüklü ve etkileyici… Birçok yapıma örnek olacak cinste bir yapım… Ele aldığı mesele ile barışık, çok kişiye ulaşma gerekliliğinin farkında, sinematik unsurları ıskalamayan ve kalıcı bir etki bırakacak çalışmalara ihtiyaç var. Son dönemde tarihi yapımların birbirine benzediğini ve neredeyse farkları kalmadığını düşününce böylesine olumlu örneklerin çoğalmasının ehemmiyeti anlaşılıyor.