Mecid Mecidi’nin ‘ayna’sından Türk dizileri

Enstitü Sosyal ile NUN Eğitim ve Kültür Vakfı’nın ev sahipliğinde düzenlenen “World Decolonization Forum 2026-Dünya Dekolonizasyon Forumu 2026” çok kıymetli konukları ağırladı.

Bir isim vardı ki; âdeta Türk dizilerine ayna tuttu: Oscar’a aday gösterilen ilk İranlı yönetmen Mecid Mecidi.

Genellikle sade yaşamları, samimi duyguları ve manevi arayışları işleyen, insan ruhuna dokunan, nahif ama derinlikli anlatımıyla bilinen Mecidi, Forum kapsamında, Faysal Soysal’ın moderatörlüğündeki “Ekranı Dekolonize Etmek” başlıklı söyleşide konuştu.

Tespitleri; sadece sinema dünyasına değil, Türkiye markasının algılanmasına ve kültürel dekolonizasyon ihtiyacına ilişkin herkese verilmiş ders niteliğindeydi…

Usta yönetmen, “Ben Türkiye’yi, kültürünü ve tarihini çok severim. Ancak bazı dizileri izlediğimde ‘Bu dizinin Türkiye’nin kültürüyle ne alakası var?’ diye düşünüyorum” dedi.

Konuşmasında sinema-ekonomi ilişkisine de değinen ve reytinglerin aldatıcı olabileceğini belirten Mecidi, “Bazen çok değersiz filmler de çok yüksek reyting alabilirler. Ekonomiyi sanatın üstünde tutmadan bir denge kurmalıyız. Biz ilk önce kendi seyircimizin beğenisini, ne istediğini ve zevkini değiştirmeliyiz. Eğer seyircinin gözü ve beyni kimliksiz, çok yüzeysel filmlere alışmışsa, ilk başta yaptığınız anlamlı filmler hoşlarına gitmeyecektir” dedi.

Mecid Mecidi, modern yaşam tarzlarının değişmesiyle sinema kültürünün de etkilendiğini ve insanların birbirinden uzaklaştığını ifade ederek, Türkiye ve İran gibi ülkelerin kimlikleriyle dünyaya söyleyecek çok sözleri olduğunu dile getirdi.

Kültürel yozlaşmaya da değinen Yönetmen, “Türk kültürü bu değil. Türk kültüründe sevgi var, samimiyet var, dostluk var. Ben ekonomiye veya reytinge karşı değilim, bir filmin ekonomik anlamda çok güçlü olmasını isterim. Ancak buna ödediğimiz bedel; şiddet, tecavüz, ihanet veya boşanma mı olmalı? Biz bunlarla mı reyting kazanacağız, yoksa kendi kültürümüzü ön plana çıkararak mı?” sorusunu kucağımıza bıraktı.

Mecidi’nin söyleşide vurguladığı hikâye savaşı olgusu son derece önemliydi. Batı medyası yıllardır Müslüman halkları terörist ve vahşi olarak kodlayan hikâyeler anlatıyor. Mecidi, “Son yaşananlar, gerçek katillerin; bizzat hikâyeyi yazanlar olduğunu kanıtladı” derken ABD destekli, Yahudi yapımcıların her yıl çektiği soykırım filmleriyle tüm dünyaya ‘mazlum’ portresi çizmesini, sinemanın nasıl bir algı yönetimi aracına dönüştüğünün en somut örneği olarak sundu.

WorldPost Yazı İşleri Müdürü ve NPQ Türkiye dergisinde birlikte çalıştığımız yayıncı Nathan Gardels’in, “CIA, çok pahalı ve riskli olduğu için artık ABD askerlerini değil, Hollywood ve MTV’yi gönderiyor” tespiti de bire bir Mecidi’yi doğruluyor.

Bugünün kültürel hegemonyasında öyle bir “Millî Güvenlik Sineması” var ki; 2005-2017 yılları arasında ABD televizyonlarındaki 900’den fazla yapıma devlet tarafından doğrudan müdahale edildiği, hatta Bin Ladin’in öldürülmesini anlatan malum filmin senaryosunun tamamen CIA eliyle yazıldığı biliniyor.

Mecidi’nin hatırlattığı üzere, artık dünya, hikâyeyi kimin yazdığı ve kimin doğru yorumladığıyla belirlenen bir savaş alanı...

Eğer kendi hikâyemizi, kendi değerlerimize (gönül, dostluk, samimiyet, vicdan, vefa) sadık kalarak anlatamazsak, Hristiyan Batı değerleriyle yazılan senaryolara figüran olmaktan nasıl kurtulacağız?

Özetle, Türkiye bazı dizilerdeki o ‘steril ve ruhsuz’ ülke değil. Mecidi’nin uyarısı, aslında bir dostun aynayı yüzümüze tutması gibi. Kendi kültürümüzü bir kenara itip reyting uğruna şiddeti ve ihaneti seçmek, geleceğimize de ihanettir…

Algılama Yönetimi’nin 11 Altın Kuralı’ndan biri ve belki de en önemlisi, düşüncelerden çok duygulara hitap etmektir.

İki yarışma haberi, bu ilkenin hayata geçirilmesine ilişkin iyi örneklerdi. İlki, kişisel bakım alanında faaliyet gösteren Gratis’in 17. kez düzenlediği çocuk resim yarışması, diğeri ise araştırma odaklı global biyofarma şirketi AbbVie’nin Güzel Sanatlar Fakültesi Tekstil ve Moda Tasarımı Bölümü (MSGSÜ) ile başlattığı “Cildimdeki Hikâye” projesi. Biri çocuklara, diğeri ise sanat öğrencilerine hitap ediyormuş.

Gratis, “Nasıl Bir Dünyada Yaşamak İsterdin?” temasıyla 7-10 yaş arası çocukları hayal kurmaya davet etmiş. Geleceğin karar vericilerine bugünden diyor ki; senin hayalin bizim için değerli.

AbbVie ve MSGSÜ iş birliği ise, ‘lif sanatı’ üzerinden atopik dermatitin (egzama) görünmeyen yüzünü; uykusuzluğu, dışlanmışlığı ve duygusal yükü somutlaştırmayı, bilgilendirmenin yanı sıra ‘empati’ kurdurmayı amaçlamış.

Bu kurumlar resim veya tekstil sanatı gibi alanlara yatırım yaparak marka değerlerini toplumsal fayda üzerine inşa ediyorlar. Her iki kurum da sadece ürün veya hizmet satmadıklarını, toplumun sağlığına ve kültürel gelişimine yatırım yaptıklarının altını çiziyor. Duygusal bağ kurma yoluyla marka sadakati yaratmayı amaçlıyorlar.

Bu yarışmalar; ‘anlaşıldığını hisseden birey’ ve ‘hayallerine değer verilen çocuk’ teması nedeniyle de markanın toplumsal saygı ve benimsenmesine olanak sağlıyor.

Bilindiği üzere, toplumsal sorumluluk itibara, itibar da ticari başarıya katma değer getirir.