İstanbul Finans Merkezi: Türkiye ekonomisi için stratejik sıçrama aracı

İstanbul Finans Merkezi (İFM) uzun süre dar bir bakış açısıyla değerlendirildi; çoğu zaman bir gayrimenkul projesi gibi ele alındı. Oysa mesele bir bina değil, sermayenin yönünü değiştirme meselesidir. Doğru kurgulandığında İFM; finans, ticaret, teknoloji ve jeopolitik güç açısından Türkiye’ye çarpan etkisi yaratabilecek stratejik bir hamledir.

Bugün Türkiye’de finans sektörünün GSYH içindeki payı yaklaşık %3–4 seviyesindedir. Londra gibi küresel merkezlerde bu oran %7–10 bandındadır. İFM’nin gerçek anlamda bölgesel merkez haline gelmesi durumunda Türkiye’de bu oran %6–8 seviyesine çıkabilir. Bu artışın karşılığı 50–100 milyar dolar ek ekonomik büyüklüktür. Yani finans sektörü tek başına Türkiye’ye, bir otomotiv sektörü büyüklüğünde ilave ekonomi kazandırabilir.

Bugün Türkiye’ye gelen sermaye ağırlıklı olarak kısa vadeli portföy yatırımlarından oluşmaktadır. Bu yapı kırılgandır ve döviz kuru üzerinde baskı oluşturur.

İFM ile birlikte fon yönetim şirketleri, yatırım bankaları ve sigorta-reasürans devleri İstanbul’a yerleştiğinde uzun vadeli sermaye girişi artar, döviz kuru baskısı azalır ve finansal sistemin dayanıklılığı güçlenir.

Bugün bölgesel sermaye büyük ölçüde Dubai ve Londra üzerinden yönetilmektedir. Oysa Türkiye; Körfez, Orta Asya, Balkanlar ve Kuzey Afrika için doğal bir merkez konumundadır. İFM başarılı olursa 500 milyar – 1 trilyon dolar büyüklüğünde varlık yönetimi potansiyeli oluşabilir.

Finans sektörü, sanayiye kıyasla çok daha yüksek katma değer üretir. Ortalama bir finans çalışanının geliri, sanayi çalışanına göre 3–5 kat daha yüksektir. İFM ile birlikte yatırım bankacılığı, varlık yönetimi, fintech, hukuk ve danışmanlık alanlarında 50.000+ doğrudan ve 200.000+ dolaylı istihdam oluşabilir.

Know-how yani bilgi aktarımı Türkiye lehine gelişir.

Türkiye vatandaşları eski Türkiye’nin içe dönük politikaları neticesinde uluslararası ticarete uzak kalmıştır. Örneğin, sadece iş bilgisiyle bir Lübnanlı, enerji ticaretini, malzeme ticaretini birçok ülke ile yapabilir. İFM’de istihdam edilecek insan kaynağı ile Türkiye uluslararası ticarete dair bilgisi artacak, ilişkileri gelişecektir. Sadece ilişki alt yapısı (network) bile yüksek katma değer oluşturacaktır.

Finans merkezleri aynı zamanda teknoloji üretir. Fintech, ödeme sistemleri ve dijital bankacılık bu ekosistemin doğal çıktılarıdır. İFM ile birlikte Türkiye fintech alanında bölgesel merkez olabilir, ihracatın finansmanı kolaylaşır ve Türk şirketlerinin küreselleşmesi hızlanır.

Para öncelikle getiriye baksa da, paranın güvenliği temel şarttır. Ticaret hukuku, finansal hukuk ve varlık güvenliği alanlarında mutlak güven sağlanmadan istenilen gelişme mümkün değildir. Mülkiyet hakkı tartışmasız korunmalı, önceden kurala bağlanmamış uygulamalar ortadan kaldırılmalı ve varlıklara hiçbir surette, varlık sahibi haricinde, etki edilemeyeceği açık şekilde güvence altına alınmalıdır.

Makro planlar tutarlı ve gerçekçi olmalıdır. Sürekli değişen veya gerçekleşmeyen hedefler yatırımcı güvenini zedeler.

Finansal düzenleyici kurumlar dünya standartlarında, özerk ve güvenilir olmalıdır. Yapı yalnızca ulusal değil, küresel sistemin bir parçası gibi çalışmalı; kararların siyasi etkiden bağımsız olduğu güvence altına alınmalıdır.

Vergi sistemi sade, rekabetçi ve öngörülebilir olmalıdır. Değişikliklerin en az 1 yıl önceden ilan edilmesi ve geriye dönük uygulamaların yasaklanması kritik önemdedir.

Ticari ve finansal uyuşmazlıklarda tahkim mekanizmaları etkin olmalı, uluslararası hukuk uygulamalarının bu bölgeyle sınırlı şekilde devreye girmesi sağlanmalıdır.

İstanbul Finans Merkezi, bir inşaat projesi değil; bir güven ve sistem inşasıdır. Bu şartlar sağlandığında Türkiye birçok yönden ve hepsi birbirine çarpan etkisi yaratacak şekilde; finans, ticaret, teknoloji ve jeopolitik güç kazanımı sağlayabilir.

Bunun için jeopolitik süreç lehimize doğru işlerken vakit kaybetmeden yol almamız gereklidir.