Yol ayrımı ve bölünme: CHP’de olası senaryolar

Bir önceki yazımda CHP’nin mevcut durumda nasıl bir patika izleyeceği meselesini tartışmaya açmış ve partide yol ayrımının ne tür sonuçlara neden olabileceği üzerine senaryoları tartışmıştım. Demirel’e muhalefet eden Bilgiç ve arkadaşlarının Adalet Partisi’nden ayrılarak yollarına Demokratik Parti’de devam etmelerinin CHP’nin mevcut durumu ile ne denli benzeşip benzeşmediği tartışmasına odaklanmış ve koşulların CHP’yi farklı bir örnekle mukayese edebilmeyi zorlaştırdığını iddia etmiştim. Peki mevcut durumda yol ayırımı senaryoları CHP’yi nasıl etkiler? CHP’deki ayrılık partinin ana muhalefet olma statüsünü değiştirir mi? Ve en önemlisi de yeni kurulacak Parti’nin Türk siyasetindeki etkisi ne düzeyde olur?

Yol ayrımlarının partiler için sıhhatli sonuçlar doğurmayacağı tezi, genellemeci bir yaklaşımdır. Nitekim çok partili hayatın başarılı bir örneği olan DP’nin siyaset sahnesindeki varlığı, CHP’deki fikir ayrılıkları neticesinde söz konusu olmuş ve sonrasında on yıllık kesintisiz bir iktidar ile DP, Türk siyasetinde derin izler bırakmıştır. Benzer bir başarılı örnek de Fazilet Partisindeki yenilikçiler ve gelenekçiler arasındaki mücadelenin sonrasında kurulan AK Parti’dir. Derin bir ekonomik kriz ve siyasi istikrarsızlığın çözümü için iktidara taşınan AK Parti, bugün sadece Türk siyaseti değil dünya siyasetinde de hakim parti örneğinin başarılı bir örneğidir.

Yukarıda zikrettiğim her iki örnek de parti içindeki perspektif farklılığının bir sonucudur. Uzunca bir süre genel merkezin idaresine ve yol haritasına dair eleştirilerde bulunan gruplar, zamanla yeni bir parti kurma zorunluğunu hissetmişler ve siyasetin ancak bir yol ayrımı ile mümkün olabileceğini düşünmüşlerdir. Fakat her yol ayrımı hiç kuşkusuz başarılı sonuçlar doğurmuyor. AP ve Demokratik Parti örneğinin yanı sıra AK Parti’den ayrılarak siyasete DEVA ve Gelecek gibi partiler ile devam edenler, politikada istediklerini elde edememişler ve zamanla partilerinin ivme kaybettiklerini görmüşlerdir. DP’den ayrılanların Hürriyet Partisi tecrübesi, Ecevit’in CHP’sine itiraz edenlerin Güven Partisi örneği ve MHP’den ayrılanların İYİ Parti deneyimleri bu bağlamda sıralanabilecek diğer başarısız örnekler.

CHP içindeki mücadelenin bir yol ayrımı ile sonuçlanması durumunda neler olabileceği elbette birçok değişkene bağlı. Örneğin Özel ve ekibinin kuracağı parti, mevcut rüzgarı ne ölçüde sürdürebilecek. Bir yol ayrımında, örgüt sistematiği ve finansal özgürlüklerden mahrum olacak yeni partinin seçimlere hazırlanması ve iktidara alternatif olabilmesi beklenenden daha zor olacaktır. Yeni bir kurumsal yapı, partiyi iktidar karşısında zorlayacağı gibi muhalefet nezdinde de sorunlu hale getirecektir. Nitekim İYİ Parti dışarıda bırakıldığında, diğer muhalefet partilerinin yaklaşımları, CHP’nin 2023 öncesine kıyasla muhalefeti birleştirebilme kapasitesinden uzak olduğunu göstermektedir. Tüm bu parametreleri hesaba katan Özel ve arkadaşlarının bir süre daha parti içinde kalmak suretiyle bütün siyasi ve hukuki yolları deneme olasılığı ağır basıyor.

Tüm bu ihtimalleri tartışırken Türk demokrasi tarihindeki diğer örnekleri de dikkate alarak CHP’nin mevcut durumunu da anlamaya çalışıyorum. Bir önceki yazıda da farklı unsurlar üzerinden öne çıkarmaya çalıştığım husus, CHP’nin bugünkü durumunun kendi içinde özgünlük taşıdığı ve diğer örneklerle benzeştirilebilmesinin oldukça zor olduğudur. O sebeple partideki fiili bölünmeyi kurultay marifetiyle çözemeyen ve bunu mahkemeye intikal ettirerek sorunu daha da karmaşık hale getiren CHP, diğer örneklerle negatif ayrışan bir parti içi bölünme örneği gösteriyor.

Hukuki alana taşınan bir durumun yarattığı çatışmanın dışında tarafların CHP’yi nerede konumlandıracakları ve ne tür bir siyaset yapacaklarıyla ilgili de ciddi muğlaklıklar söz konusu. Parti programı, ideolojik çerçeve ve dış politika öncelikleri gibi konularda CHP içindeki tarafların ne düşündükleri önemli. Nitekim bir yol ayrımı durumunda, seçmen sadece yol ayrımına neden olan hikayeyi değil partilerin sonrasında neler yapacakları üzerine de bir arayış içerisinde olacaktır.