Terör denildiğinde çoğumuzun zihninde elinde silahlı militanlar, intihar saldırısı belirir. Aslında bu çerçeve yanlış değildir ancak son derece eksiktir. Terörün özü, somut bir örgütsel yapıdan çok şiddet ve korku sarmalının bizzat kendisindedir. Bir şiddet eylemi sistematik, tekrarlanabilir ve toplumsal bir korku dalgası yaratacak niteliğe ulaştığında, onu gerçekleştirenin elindeki üye kartı artık belirleyici olmaktan çıkar. İşte bu noktada "Yalnız Kurt" kavramı devreye girmektedir. Yalnız Kurtlar herhangi bir terör örgütüyle organik, hiyerarşik veya finansal bağı bulunmayan, bununla birlikte sistematik şiddet ve toplumsal korku niteliği taşıyan eylemleri gerçekleştiren bireyi tanımlar. Bu eylemler dağınık ve rastlantısal görünebilir. Oysa yaşananlara bakıldığında şaşırtıcı bir örüntü ortaya çıkmaktadır.
DEVŞİRİLME TEHDİDİ
Geleneksel güvenlik paradigması, bir bireyin tehlikeli bir noktaya ulaşması için yıllar içinde gelişen örgütsel bağlar, ideolojik eğitim süreçleri, komuta zinciri içindeki terfi gibi uzun vadeli bir yolculuk gerektiğini öngörür. Oysa güncel araştırmalar bu tabloyu kökten sarsmaktadır. 2025 yılı içerisinde Avrupa ve Kuzey Amerika’daki terörle ilgili soruşturmaların yüzde 42’sini çocuklar ve ergenler oluşturdu. Bir bireyin radikalleşmesi için artık yıllar bir yana, aylar bile gerekmeyebilir. Bazı vakalarda bu süreç yalnızca birkaç haftaya sığabilmektedir.
Radikalleşme riskiyle karşı karşıya kalan tüm gençleri kapsayan tek bir profil yoktur. Fakat bazı ortak noktalar, bize genel değerlendirme ve çözüm üretmede yardımcı olabilmektedir. Örneğin, dünya genelinde yapılan bir araştırmaya göre radikalleşmiş çocuk ve gençlerin yüzde 87’sinden fazlasının ihmal veya psikolojik istismar geçmişi vardır. Fakat aynı grubun radikalleşmesi, akut bir durumdur. Aniden başlar, hızla gelişir ve istenmeyen sonuçlar ortaya çıkabilir. Ayrıca bu gruptaki gençler, terör örgütleri için kolayca devşirilme tehdidiyle karşı karşıyadırlar. Son 15 yılda Batı’da gerçekleşen terör eylemlerinin yüzde 93’ünün Yalnız Kurt eylemleri olduğu göz önüne alınırsa, terör örgütleri için gençler kesinlikle hedeftedir.
ÇOK KATMANLI BİR SORUN
Sorun çok katmanlı bir yapıya sahiptir. Bu katmanları anlayabilmek hem tehdidi doğru sınıflandırmak hem de etkili bir mücadele stratejisi geliştirmek açısından kritik önemdedir. Birinci katman bireyin kendi psikolojisi ve karakter yapısıdır. Aile içi çatışmalar, ekonomik yoksunluk, toplumsal dışlanmışlık, kimlik bunalımı ve özellikle gençlerde kendini kanıtlama ihtiyacı bu katmanı oluşturmaktadır. Şiddet, bazı bireyler için güçsüzlüğe karşı tek erişilebilir “yanıt” gibi görünebilir.
İkinci katman dijital platformlar, yüksek düzeyde şiddet içeren oyunlar ve film-dizi sektöründeki mafyatik veya şiddeti meşrulaştıran yapımlar. Bu katman bireyin dünyayı algılama biçimini ve sorunlara vereceği yanıtı şekillendirmektedir. İçeriğin tüketimi, nötr bir eylem olmaktan çıkarak ideolojik bir dönüşümün zeminini hazırlayabilmektedir.
Üçüncü katman ise bireysel silahlanmanın yaygınlaşması ve kesici alet taşıma alışkanlığı gibi şiddeti ortaya çıkartmaya imkan tanıyan aletlere erişimin kolaylaşmasıdır. İlk iki katman bireyi radikalleştirirken, üçüncü katman bu radikalizmi somut bir eyleme dönüştürecek araçlara erişimi sağlamaktadır. Motivasyon zaten oluşmuştur, geriye yalnızca araç kalmıştır.
İkinci ve üçüncü katman arasında bir ara katman bulunmaktadır. Bu ara katman, kritik ama gözden kaçan bir dinamiği işaret etmektedir. Gençlerin radikalleşmesi kendi yaş gruplarındaki bireylerin baskısıyla ya da desteğiyle tetiklenebilir. Öte yandan terör örgütleri ve İncel benzeri yapılar, Telegram grupları ve çeşitli platformlar aracılığıyla yeni nesil gençleri sistematik biçimde hedef almaktadır. Bir kez gruba dahil olunduğunda yankı odası stratejisi devreye girer. Birey her gün biraz daha derinleşen bir radikalleşme sürecine sürüklenir.
TERÖRÜ YENİDEN TANIMLAMAK
Peki örgütsel bağı olmayan bir birey tarafından gerçekleştirilen eylem, gerçekten terör olarak tanımlanabilir mi? Cevap, terörün asıl işlevine bakıldığında kendiliğinden ortaya çıkmaktadır. Terörün birincil amacı insan öldürmek değil, toplumda yaygın bir korku ve güvensizlik atmosferi yaratmaktır. Geçtiğimiz haftalarda üç DAEŞ teröristinin gerçekleştirdiği saldırı güvenlik güçleri tarafından hızla bertaraf edilmiş ve toplumun genelinde kalıcı bir korku dalgası oluşmamıştır. Oysa ortaokul çocuklarının kendi okullarında, kendi akranlarını öldürmesi tüm Türkiye’yi sarsmıştır. Olayın ertesi günü, ülkenin pek çok ilindeki okul önlerinde normalin kat kat üzerinde veli kalabalığı oluşmuş, ebeveynler çocuklarının sınıfa girmesini izlemek, onların güvende olduğundan emin olmak için orada beklemiştir. Örgütsüz şiddet eylemleri, bireysel birer trajedi olarak görülse de potansiyel olarak sistematik bir artış gösterebilir. Ve bu artış, örgütlü terörün hiçbir zaman ulaşamayacağı bir içsellik duygusuyla yayılır. "Bu benim çocuğumun okulunda da olabilirdi" hissi stratejik açıdan terörün ta kendisidir. Devlet, iyi bir iletişimle bu tehdidi topluma anlatmalı; toplum da çeşitli inisiyatifler üzerinden sorumluluk almalıdır. Aksi halde ülkemizde ve dünya genelinde gençlerin radikalleştirildiği örgütsüz bir terör sistematiği giderek yayılacaktır.
