Somali açıklarında olası bir petrol keşfi halinde gelirlerin nasıl paylaşılacağı ve sahanın hangi hukuki rejime tabi olacağı netleşmeye başladı. Haritalar, arama yapılan bölgenin Somali Münhasır Ekonomik Bölgesi sınırının hemen ötesinde, genişletilmiş kıta sahanlığı kapsamında değerlendirilebilecek stratejik bir noktada bulunduğunu ortaya koyuyor.
Türkiye'nin Somali açıklarında sürdürdüğü hidrokarbon arama faaliyetleri, olası bir petrol keşfinin ekonomik ve hukuki boyutlarını da gündeme taşıyor. İki ülke arasında imzalanan enerji iş birliği anlaşmaları kapsamında yürütülen çalışmaların ticari ölçekte bir keşifle sonuçlanması halinde uygulanacak gelir paylaşım modeli ve sahanın hukuki statüsü önem kazanıyor.
HARİTALAR NE SÖYLÜYOR?
Somali'nin deniz yetki alanlarını gösteren haritalar incelendiğinde, arama faaliyetlerinin yürütüldüğü belirtilen sahalardan birinin kıyı esas hattından yaklaşık 372 kilometre uzaklıkta bulunduğu görülüyor. Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku çerçevesinde kıyı devletlerinin Münhasır Ekonomik Bölgesi (MEB) 200 deniz mili, yani yaklaşık 370 kilometreye kadar uzanıyor. Söz konusu saha bu sınırın hemen ötesinde yer alırken, haritalar aynı zamanda alanın Somali'nin olası genişletilmiş kıta sahanlığı içerisinde bulunduğunu gösteriyor.
Kaynaklara göre bu durum, bölgenin hukuki statüsünü daha da önemli hale getiriyor. Uluslararası deniz hukukunda belirli şartların karşılanması halinde kıta sahanlığı hakları 200 deniz milinin ötesine uzanabiliyor. Bu nedenle olası bir keşfin değerlendirilmesinde yalnızca MEB sınırları değil, kıta sahanlığına ilişkin düzenlemeler de dikkate alınıyor.
GELİRLER NASIL PAYLAŞILACAK?
Ticari ölçekte bir keşif yapılması halinde gelir paylaşımı, Türkiye ile Somali arasında yürürlükte bulunan üretim paylaşım esasları doğrultusunda gerçekleştirilecek.
Uluslararası petrol sektöründe yaygın olarak uygulanan model kapsamında öncelikle arama, sondaj ve saha geliştirme yatırımlarının karşılanması öngörülüyor. Ardından üretimden elde edilen gelir, anlaşmada belirlenen oranlar çerçevesinde taraflar arasında paylaştırılıyor. Bu sistem sayesinde hem ev sahibi ülkenin doğal kaynak gelirlerinden pay alması hem de yatırımcı tarafın üstlendiği yüksek maliyet ve riskleri karşılayabilmesi hedefleniyor.
372 km neden kritik?
- Olası petrol sahası, Somali kıyı esas hattından yaklaşık 372 kilometre uzaklıkta bulunuyor. Bu mesafe, ülkenin Münhasır Ekonomik Bölge sınırına denk gelen hattın hemen ötesine karşılık geliyor. Bu nedenle saha, uluslararası deniz hukukunda MEB ve genişletilmiş kıta sahanlığı hükümlerinin kesiştiği noktada yer alıyor. Kaynaklar, bu hususun olası keşiflerin hukuki değerlendirilmesinde belirleyici olacağını ifade ediyor.
