Sosyal Güvenlik Kurumu'nun (SGK) kayıt dışı istihdam ve sahtecilikle mücadele konusundaki çalışmaları aralıksız devam ediyor. Özellikle çalışmadan sigortalı gösterilip emekli olanlar veya olmak isteyenlere yönelik SGK'nın denetimleri hız kazanırken, SGK uzmanı İsa Karakaş konuya ilişkin çarpıcı veriler paylaşarak uyarılarda bulundu. Karakaş, sürece dair yaptığı değerlendirmede, "'Gerçek ve fiilî olarak çalışmadan SSK’lı olarak emekli olurum' hayali kuran binlerce kişi, bugün hem maaşından oluyor hem de ağır yaptırımlarla karşı karşıya kalıyor" ifadelerini kullandı.
Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) sahte sigortalılık ve kayıt dışı istihdamla mücadelede dijital ve saha denetimlerini artırırken, bugüne kadar 245 binden fazla kişinin sigortasını ve emekliliğini iptal etti.
Yasal şartlarının biri bile eksik olsa yok hükmün
Kurumun, veri ambarındaki milyonlarca bilgiyi yapay zeka ve algoritmalarda işleyerek, fiilen çalışmadığı hâlde kâğıt üzerinde sigortalı gösterilenleri tek tek ayıkladığı belirtiliyor. Sahte sigortalılık ve sahte iş yerleriyle yürütülen mücadelenin durumun vahametini gözler önüne serdiğini vurgulayan ve detayları Türkiye Gazetesi'ndeki yazısında aktaran Karakaş, "Unutulmamalıdır ki; SGK, özel sigorta değildir. Yasal şartlar geçekleşmeden prim ve belgeler verilmiş olsa bile 4/1-a (SSK) sigortalılığı mümkün değildir. Keza SGK mevzuatı uyarınca sigortalılık bir "hak" olduğu kadar, bir işverene bağımlı, ücret karşılığı ve fiilen gerçek çalışma şartlarına bağlıdır. Bu şartların biri bile eksikse, o sigortalılık SGK nezdinde yok hükmündedir" açıklamasını yaptı.
Akıllı algoritmalarla devasa veri taraması
SGK'nın 2016 yılından bu yana yürüttüğü "Sahte İş Yeri ve Sahte Sigortalılık Tespit Projesi" ile hata payını neredeyse sıfıra kadar indirdiğine dikkat çekiliyor. Sistemin işleyişini detaylandıran Karakaş,
"Devasa Veri Taraması: 2011-2016 yılları arasında tescil edilen 4,6 milyon iş yeri büyüteç altına alındı.
Akıllı Algoritmalar: 100’e yakın parametre (prim ödeme alışkanlıkları, çalışan sayısı, iş kolu uyumu vb.) kullanılarak "sahte olma ihtimali yüksek" iş yerleri anlık olarak listeleniyor.
Hızlı Müdahale: Eskiden bin günden fazla süren tespit süreleri, dijital takip sayesinde 360 günün altına çekildi. Bu sayede hem vatandaşın daha fazla mağdur olması engelleniyor hem de kamu zararı büyümeden önleniyor" sözleriyle denetimlerin ulaştığı boyutu aktardı.
Milyarlarca liralık kamu zararı tespit edildi
Projenin 2025'e kadar uzanan 16 farklı uygulama evresinde çarpıcı sonuçlara ulaşıldığı, özellikle 15. ve 16. faz çalışmalarında denetlenen iş yerlerinin büyük bir kısmının sahte olduğunun tescillendiği ifade ediliyor. Karakaş, bu aşamalarda elde edilen verileri şu sözlerle paylaştı: "15. Faz Sonuçları: 128 sahte iş yerinde 18.191 sahte sigortalı bulundu; 487,5 milyon TL'lik borç tespit edildi. 16.Faz Sonuçları: 195 sahte iş yerinde 20.578 sahte sigortalı ortaya çıkarıldı; 1,27 milyar TL'lik kamu zararı hesaplandı. Genel Toplam: Bugün itibarıyla tam 3.273 sahte iş yeri üzerinden bildirim yapılan 245.740 kişinin sigortası ve emekliliği iptal edilmiş durumda."
Sahte sigortanın faturası ağır oluyor
Uygulanan yaptırımların sadece sigortanın silinmesiyle sınırlı kalmadığına vurgu yapılıyor. Karakaş, tespit sonrası sürecin nasıl işlediğini şu ifadelerle özetledi: "Kodlama: Şüpheli iş yerlerine "1" veya "T" kodları konularak hizmet bildirimleri durduruluyor.
Maaş İadesi: Eğer kişi sahte hizmetlerle emekli olmuşsa, bağlanan maaşlar kesiliyor ve bugüne kadar ödenen tüm tutarlar gecikme zammı ve faiziyle geri isteniyor.
Sağlık Giderleri: Kişinin ve bakmakla yükümlü olduğu yakınlarının o dönemde yaptığı tüm hastane ve ilaç masrafları kişiden tahsil ediliyor.
Adli Süreç: Hem sahte sigortalılar hem de bu tezgâhı kuranlar hakkında Cumhuriyet Savcılıklarına suç duyurusunda bulunuluyor."
Sahte SSK, emeklilik değil, gerçek felaket getirir
"Sahte SSK, emeklilik değil, gerçek felaket getirir" diyen Karakaş, SGK emekliliğinin yasaya dayalı olduğunu hatırlattı. Yasal şartlara uymadan birilerine para vererek ya da bir tanıdığın yanında hatır için çalışıyor görünmenin neticesinin hüsran olacağını söyleyen Karakaş sözlerini, "SGK’nın gelişmiş denetim ağı, eninde sonunda bu sahteciliği yakalar. Geleceğinizi ipotek altına almayın; gerçek ve fiilî çalışmaya dayanmayan hiçbir sigorta priminin size huzurlu bir emeklilik sağlamayacağını unutmayın" uyarısıyla tamamladı.
