Milyonlarca emekliyi ilgilendiriyor... SGK uzmanı İsa Karakaş, şartları tam olarak taşımadığı halde bağlanan aylıkların iptal edilme riskini ve bu tehlikeyle karşılaşanların izlemesi gereken hukuki ve idari çözüm yollarını tüm detaylarıyla masaya yatırdı. Yersiz ödeme taleplerinden geçmişe dönük prim borçlarına, kurum kaynaklı statü hatalarından memuriyete iade prosedürlerine kadar pek çok çetrefilli konuya ışık tutan Karakaş, emeklilik hakkının zedelenmemesi için atılması gereken adımları anlattı. Sosyal güvenlik sisteminin milimi milimine hesaplanan hassas bir mekanizma olduğunu vurgulayan uzman isim, vatandaşları geri dönüşü olmayan ağır mali kayıplardan koruyacak altın değerinde detaylar paylaştı.
Uzman isim emekli aylıklarının iptal edilme riskine karşı vatandaşların izlemesi gereken yolları detaylandırdı. Milyonlarca emekliyi yakından ilgilendiren bu süreçte, yersiz ödemelerden prim borçlarına kadar birçok kritik aşama ve çözüm formülü bulunuyor.
SGK uzmanı İsa Karakaş’ın Türkiye Gazetesi’nde kaleme aldığı köşe yazısında, emekli maaşı kesilme riskiyle karşı karşıya olan milyonlarca vatandaşı yakından ilgilendiren kritik "çözüm" formüllerini içeriyor.
Karakaş, emekli maaşlarının hangi durumlarda kesilebileceğini ve vatandaşın nasıl bir yol izlemesi gerektiğini detaylarıyla anlattı.
YERSİZ ÖDEME RİSKİ
Yetkililerin tespitine göre şartları taşımadığı halde emekli maaşı alan kişilerin aylıkları derhal kesiliyor. Üstelik bugüne kadar ödenen tüm tutarlar “yersiz ödeme” sayılarak faiziyle birlikte geri talep ediliyor.
Özellikle kamu görevlileri açısından süreç daha da farklı işliyor. Emekliliği iptal edilen memurlar, mağduriyet yaşanmaması adına yeniden eski görevlerine iade edilebiliyor.
"İptal ve İstirdat: Şartları taşımadığı hâlde maaş alanların aylığı derhâl kesilir.
Geri Ödeme: O güne kadar ödenen tüm maaşlar "yersiz ödeme" sayılır ve faiziyle geri talep edilir.
Memuriyete İade: Özellikle memur ve diğer kamu görevlileri (4/1-c / Emekli Sandığı mensupları) için durum daha çetrefildir; emeklilik iptal edilir ve şahıs mağdur olmasın diye eski memuriyet görevine iade edilir"
Karakaş'ın aktardığına göre maaşı kesilen vatandaşlar için süreç tamamen sona ermiyor.
Eğer kişi, hata fark edilmeden önce emeklilik şartlarını tamamladıysa maaş yeniden bağlanabiliyor. Ancak eksik şartlar varsa, bu şartların tamamlanmasının ardından yeniden başvuru yapılması gerekiyor.
Karakaş'ın aktardığı bilgiler şöyle:
"Maaşı kesilen sigortalı için her şey bitmiş değildir. Eğer hata tespit edilmeden evvel gerçek emeklilik şartları gizlice dolmuşsa, yeni bir talebe gerek kalmadan maaş tekrar bağlanabilir. Lakin hata tespit edildiğinde şartlar hâlâ eksikse;
Eksik şartların tamamlanması beklenir.
Şartlar dolduğunda yeni bir dilekçe verilir.
Maaş, bu yeni dilekçeyi takip eden ay başından itibaren işlemeye başlar"
Bazı durumlarda ise hata vatandaştan değil, sistemden kaynaklanıyor. Örneğin Bağ-Kur yerine SSK kapsamında emekli edilen bir kişinin durumu yeniden değerlendiriliyor. Bu tür hatalarda yeni bir başvuruya gerek kalmadan maaş doğru statü üzerinden yeniden hesaplanıyor.
Karakaş'ın yazısında belirttiği bir diğer detay şu şekilde:
"Bazen sigortalı haklıdır, lakin kurumun "sehiv" (yanlışlık) yapması sonucu yanlış statüden maaş bağlanır. Örneğin Bağ-Kur’dan emekli olması gerekirken SSK’dan bağlanan bir maaşta;
Eğer hizmetler zaten emeklilik tarihinden önce mevcutsa, sigortalının mağduriyetine mahal verilmez.
Yanlış maaş iptal edilir ancak yeni bir dilekçe aranmaksızın, doğru statü üzerinden hak kazanılan tarihten itibaren maaş tekrar hesaplanır. Bu, devletin "itidal" ve "adalet" çizgisidir"
PRİM BORCUNDA NASIL BİR YOL İZLENİYOR?
Emeklilik sonrası ortaya çıkan prim borçlarında ise farklı bir yöntem uygulanıyor. Eğer borç emekliliği tamamen ortadan kaldırmıyorsa, maaş kesilmiyor. Bunun yerine borç, aylığın üçte biri oranında kesilerek tahsil ediliyor.
Uzman isim yazısında bu durumu şöyle anlattı:
"Emekli olduktan sonra "Senin eski bir prim borcun varmış" denilirse korkulmamalıdır. Eğer bu borç emeklilik hakkını tamamen ortadan kaldırmıyorsa:
Maaş durdurulmayabilir.
Emeklilik hayatı sekteye uğratılmaz.
Sülüs (1/3) Kuralı: Borç, ödenen maaşın üçte biri oranında her ay kesilerek tahsil edilir. Bu usul, sigortalıyı "muhtaç" bırakmadan SGK’nın alacağını tahsil etme yöntemidir"
Uzman isim yazısını şu kritik uyarılarla sonlandırdı:
"Emeklilik, kâğıt üzerinde bir bitiş değil, hakkaniyetli bir başlangıçtır. Sosyal güvenlik sistemi, milimi milimine hesaplanan bir saat gibidir. Bir dişlinin eksikliği, yıllar sonra tüm çarkı durdurabilir. Emeklilik müracaatından evvel hizmet dökümlerinizi "tetkik" etmek, prim ve yaş hesabınızı "tahkik" etmek sizi ileride yaşanacak büyük mali külfetlerden korur.
Diğer yandan Sosyal güvenlikte "hüsnüniyet" (iyi niyet) esastır. Anayasa Mahkemesi kararı ile birlikte SGK, kendi hatasından veya sehven yapılan eksikliklerden dolayı vatandaşı mağdur etmemeyi, aylığı kesip vatandaşı darda bırakmak yerine "borcu maaştan taksitle ödetmeyi" şiar edinmiştir"
