Uygulama, fay hattına olan mesafe, zemin özellikleri ve geliştirilmiş hesaplama yöntemleri ile hangi bölgede hasarın ne düzeyde olacağını tahmin ediyor. Vatandaşlar tarafından ücretsiz olarak kullanılabilir.
Deprembis’e yeni modül: Risk artık haritadan okunabilecek
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi’nden Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu’nun geliştirdiği Deprem Bilgi Sistemi (Deprembis), artık yalnızca zemin ve fay bilgilerini değil, aynı zamanda olası bir depremin hangi bölgelerde ne kadar hissedileceğini de renkli haritalarla gösteriyor. Uygulamanın yeni modülüyle, kırmızıdan maviye uzanan renk skalası üzerinden muhtemel sarsıntı şiddeti ve hasar riski görselleştiriliyor. Geliştirilen yazılımın, gerekli hesaplamaların tamamlanmasının ardından www.deprembis.com.tr adresinden ücretsiz olarak kullanıma sunulacağı açıklandı.
Vatandaş artık bulunduğu yerin riskini kendi görebilecek
Prof. Dr. Kutoğlu, vatandaşların hangi bölgenin depremden ne ölçüde etkileneceğini merak ettiğini, ancak televizyonlarda yapılan mahalle, ilçe bazlı genellemelerin yanıltıcı olabileceğini vurguladı. Çünkü aynı ilçede bir bölge zayıf zeminliyken, başka bir alan çok daha güçlü zemin özelliklerine sahip olabiliyor. Bu nedenle Deprembis'e, fay hattı tıklandığında o bölgenin zemin bilgisi ve olası deprem şiddetini birleştirerek, renk kodlarıyla gösteren yeni bir modül entegre edildi. Böylece kullanıcılar, bulundukları alanın ağır mı yoksa hafif hasar mı alacağını kendi görebilecek.
Zemin tipi, faya uzaklık ve formüllerle çalışıyor
Yazılımın temelinde bilimsel hesaplamalar yer alıyor. Prof. Dr. Kutoğlu, sistemin en önemli parametresinin fay hattına olan uzaklık olduğunu belirtirken, ikinci önemli kriterin ise zemin durumu olduğunu söyledi. Bu iki temel veri, geliştirilen özel formülasyonla birleştirilerek hasar tahmini yapılmasını sağlıyor. Kullanıcı, ilgi duyduğu fay hattını seçtiğinde sistem otomatik olarak ilgili zemin bilgilerini ve fayın potansiyel deprem üretme kapasitesini alıyor, ardından bu verilerle muhtemel zarar düzeyi hesaplanıyor.
Marmara faylarında test edildi: Çanakkale daha riskli görünüyor
Yazılım Marmara Denizi’nden geçen fay hatları üzerinde test edildi. Doğu, batı ve güney kolları ayrı ayrı incelendi. MTA’nın haritasına göre yapılan hesaplamalarda, kırmızı bölgelerin olası bir depremde en fazla sarsıntıya uğrayacak alanlar olduğu tespit edildi. Sarı renk orta düzeyde hasarı, yeşil ise en düşük riski gösteriyor. İstanbul’un batı kolunda beklenen depremde ciddi bir sarsıntı beklenmezken, Çanakkale ve çevresinde çok daha yoğun bir etki öngörülüyor. Güney segmentte ise Bursa'nın göller bölgesi ve kıyı kesimlerinde, zemin zayıf olduğu için ağır hasar ihtimalinin yüksek olduğu belirtiliyor. Bu bölgelerde yapıların mutlaka hasar düzeyine göre kontrol edilmesi ve gerekirse kentsel dönüşüme öncelik verilmesi öneriliyor.
Uygulama tüm Türkiye’yi kapsayacak şekilde genişletiliyor
Prof. Dr. Kutoğlu, sistemin tüm Türkiye'yi kapsayacak şekilde genişletileceğini belirtti. Ancak uygulamanın arka planda çok büyük veriyle çalıştığını ve anlık hesaplamaların zaman alabileceğini söyledi. Bu nedenle hesaplamalar önceden yapılacak ve elde edilen sonuçlar görsel olarak sisteme entegre edilecek. Böylece kullanıcı yoğunluğu sistemin işleyişini aksatmadan vatandaşlara doğru ve hızlı bilgi sunulmuş olacak. Kısa bir süre içinde Türkiye genelindeki tüm fayların renkli risk haritalarının vatandaşların erişimine açılması planlanıyor.
