Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Sürmene Deniz Bilimleri Fakültesi Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ersan Başar, liderlik yaptığı 10'uncu Ulusal Antarktika Bilim Seferi’nde elde edilen bilimsel verilere ilişkin konuştu. Prof. Dr. Başar, “Küresel ısınmaya bağlı olarak iklim değişikliği ve kutupların hızla erimesinin şahidi oluyoruz. Yapılan ölçümlerde günde 3 santimetre, yılda 10 metreye yakın erime meydana geliyor. Başlangıçta normal gözükse de bu buzulların bu hızla erimesi normal değil” dedi.
Küresel ısınmanın etkileri, dünya genelinde olduğu gibi Türkiye’de de giderek daha görünür hale geliyor. Özellikle kutuplar ve yüksek dağlık bölgelerde yer alan buzulların erimesi, iklim değişikliğinin en net göstergelerinden biri olarak kabul ediliyor. Yapılan bilimsel gözlemler ve istatiksel veriler, son 10 yılda buzul erimesinin hız kazandığını ortaya koyuyor. Buzulların yalnızca su kaynağı değil, iklimin belirleyicisi olduğunu söyleyen uzmanlar, erimeyle açığa çıkan karbon ve metan gazlarının küresel ısınmayı daha da artırdığına dikkat çekiyor.
‘BU HIZLA ERİMESİ NORMAL DEĞİL’
KTÜ Sürmene Deniz Bilimleri Fakültesi Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ersan Başar, liderlik yaptığı 10'uncu Ulusal Antarktika Bilim Seferi’ne ilişkin elde edilen bilimsel verileri DHA’ya anlattı. Prof. Dr. Başar, Antarktika seferleri kapsamındaki istatistiksel verilerin son 10 yıl içerisinde buzul erimesinin hızlandığını açıkça ortaya koyduğunu kaydederek, “Bilim seferinde, sefer lideri olarak görev yaptım. Bu yıl Türkiye 10’uncu Antarktika seferini düzenledi. Bu bilim seferinde 10 yıldır süren çalışmalarımız ve yürütülen yeni projelerimiz var. Takip ettiğimiz, üssümüzün de bulunduğu Horseshoe Adası’nda bulunan ‘Shoesmith Buzulu’ son 10 yıldır büyük bir erimeye maruz kaldı. Küresel ısınmaya bağlı olarak iklim değişikliği ve kutupların hızla erimesinin şahidi oluyoruz. Yapılan ölçümlerde günde 3 santimetre, yılda 10 metreye yakın erime meydana geliyor. Başlangıçta normal gözükse de bu hızla erimesi normal değil. Milyonlarca yıldır Antarktika’da var olan buzullar büyük oranda erimeye maruz kalıyor. Bu erime karbon ve metan salınımı, Permafrost tabakadaki erimelere sebep oluyor. Bu da dünyadaki karbon miktarının artmasıyla küresel ısınmayı hızlandırıyor ve bir domino etkisi oluşturuyor. Bundan dolayı özellikle Antarktika ve Arktik’te bu erimeler çok yoğun gözlemleniyor” ifadelerini kullandı.
‘ERİME DEVAM ETTİKÇE DAHA FAZLA KARBON SALINIMI ORTAYA ÇIKIYOR’
Buzulların erimesinin küresel ısınmayı tetiklediğini belirten Başar, “Küresel ısınmanın en önemli nedenlerinden biri sanayi devrimiyle başlayan bir karbon salınımıdır. Fosil yakıtların yoğun olarak kullanılmasıdır. Domino etkisiyle, buzulların hızla erimesi sonucunda metan ve karbon salınımı daha da artmaya başladı. Buzun erimesi karbon çıkışını artırmaktadır. Buradaki yansımanın etkisi azalmaya başlayınca yeryüzü daha fazla sıcaklığı absorbe etti, yeryüzü devamlı ısınıyor. Birbirini tetikleyen bir şekilde süreç sürüyor. Bu olayların en yoğun görüldüğü yerler de Antarktika, Arktik, Himalaya ve 5 bin metrenin üzerindeki buzulların bulunduğu dağlardır. En iyi örneklerinden biri Alplerdeki dağlardır. Ülkemizde Erciyes Dağı’ndaki tark buzunun tamamen yok olması, Kaçkar’daki ve Ağrı Dağı’ndaki buzulun iyice küçülmesi bunlara örnektir. Bu erime devam ettikçe daha fazla karbon salınımı ortaya çıkıyor ve küresel ısınmayı tetikliyor” dedi.
‘GELECEKTE BİZİ OLUMSUZ BİR SENARYO BEKLİYOR’
Kurulan GNSS (Küresel Konumlama Uydu Sistemi) istasyonlarıyla yerkürenin hareketlerinin takip edildiğini ifade eden Başar, “Türkiye olarak, yer, deniz ve atmosfer bilimleri konularında bilimsel projeler yürütüyoruz. Antarktika’da üssümüzün bulunduğu bölgede (Horseshoe) ve Dismall Adası’nda kurulan GNSS istasyonlarımız bulunmakta. Bu istasyonlardan veri alarak yerkürenin hareketleri takip ediliyor. Meteoroloji Genel Müdürlüğü tarafından kurulmuş olan istasyondan da Antarktika’daki meteorolojik hareketlerde gün gün takip edilebiliyor. 16 kişilik bir ekiple seferimizi yapıyoruz, her zaman yabancı bir araştırmacımız da oluyor ve ortak çalışmalar yürütüyoruz. Buzulların erimesini artık çok rahat görebiliyoruz. Üssümüzün bulunduğu Horseshoe Adası’ndaki buzulun hızlıca erimesi hiç normal değil. Gelecekte bizi olumsuz bir senaryo bekliyor. Deniz suyunun asiditesinin yükselmesi, buzulların azalması, olumsuz hava şartları ve iklimin hızla değişmesi ve beklenmedik hava hareketlerinin oluşması bizi gelecekte bekleyen olumsuz senaryolar olarak karşımıza çıkıyor” diye konuştu.
