Akdeniz Üniversitesi (AÜ) öğretim üyesi Prof. Dr. Gökhan Deniz, endemik ve nesli tehlike altındaki bitkilere yönelik ihlallerde ağır yaptırımlar uygulandığını belirterek, bu tür bir bitkinin iyi niyetle dahi koparılması halinde 699 bin 245 TL, yaşam alanının tahrip edilmesi durumunda ise 3 milyon 496 bin 768 TL idari para cezası kesildiğini bildirdi.
Prof. Dr. Gökhan Deniz, Türkiye'nin floristik açıdan bir açık hava müzesi olduğunu, bu zenginliğin korunmasının yalnızca bilim insanlarının değil, toplumun tüm kesimlerinin ortak sorumluluğu olduğunu söyledi. Prof. Dr. Deniz, “Bir yandan bu zenginlikle övünürken, diğer yandan gelecek nesilleri tehdit altında bırakacak ihmallerde bulunamayız" dedi.
Endemik bitkiler kaçakçılığın hedefinde
Türkiye'de yaklaşık 10 bin bitki türü bulunduğunu, bunların yaklaşık 3 bininin endemik olduğunu belirten Prof. Dr. Deniz, bazı türlerin yasa dışı yollarla yurt dışına çıkarıldığını söyledi. Prof. Dr. Deniz, “Biz doğada sadece birkaç yüz bireyini görebildiğimiz bir bitki türünün, aynı yıl Avrupa'daki bir internet sitesinde yumrusu ya da tohumu satılırken karşımıza çıkması son derece üzücü" dedi.
Arazi çalışmalarında özellikle yabancı uyruklu kişilerin bitki ya da hayvan toplarken görülmesi halinde kolluk kuvvetlerine haber verilmesini isteyen Prof. Dr. Deniz, “Bilimsel çalışma yapan akademisyenler bile bakanlık izinleri olmadan doğadan tek bir örnek alamaz. Vatandaşlarımız bu konuda duyarlı olmalı" diye konuştu.
Koordinat bilgileri gizli
Koruma altında bulunan türlerin net koordinat bilgilerinin biyokaçakçılık riski nedeniyle titizlikle korunduğunu kaydeden Prof. Dr. Deniz, “Zaman zaman yurt dışı menşeli araştırma gruplarından bu tür bilgileri paylaşmamız isteniyor. Ancak bu bilgileri kamu kurumları dışında hiçbir kişi ya da kuruluşla paylaşmıyoruz" dedi.
Taşınan endemik bitkiler yok oluyor
Endemik bitkilerin yalnızca belirli ekolojik koşullarda yaşayabildiğini vurgulayan Prof. Dr. Deniz, kum zambağı, orkide ve salep türlerinin doğadan alınıp balkon ya da bahçeye taşınmasının bitkinin ölümüne yol açtığını söyledi. Prof. Dr. Gökhan Deniz, “Bu türler binlerce yıldır o bölgenin sıcaklığına, yağışına, toprağına ve rakımına uyum sağlayarak varlığını sürdürüyor. Balkon ya da bahçeye taşımak iyi niyetli olsa da sonuç değişmez" dedi.
İyi niyetli de olsa doğaya zarar cezasız kalmıyor
Yürürlükteki mevzuata göre, 2026 yılı verilerine göre nesli tehlike altında olan bir bitki ya da hayvan türünü tahrip eden veya zarar verenlere 699 bin 245 TL idari para cezası uygulandığını belirten Prof. Dr. Deniz, “Niyetin iyi olması cezayı ortadan kaldırmıyor" dedi. Habitatın tahrip edilmesi, izinsiz faaliyet ya da yapılaşma durumunda cezanın 3 milyon 496 bin 768 TL'ye kadar çıktığını vurgulayan Prof. Dr. Deniz, “Doğaya zarar vermeden, doku kültürü gibi yöntemlerle üretim yapılabilir ve ülke ekonomisine katkı sağlanabilir. Ancak biyokaçakçılığa kesinlikle geçit yok" diye konuştu.
