Hürmüz’de mini savaş

İran’ın önceki gün Hürmüz Boğazı’nı geçmeye çalışan bir ABD gemisini hedef almasını ilan etmesinin ardından ABD-İran arasında gerilim yeniden artarken ateşkes henüz bozulmadı. Taraflar, müzakerelerin sürdüğünü açıklasa da sahada askeri hazırlıklar göze çarpıyor. CBS News’e konuşan üst düzey ABD’li yetkililer, ABD Başkanı Donald Trump’ın ticari gemi hareketliliğini korumak için başlattığı “Özgürlük projesi” kapsamında, iki ABD gemisinin Hürmüz Boğazı’nı geçerek Basra Körfezi’ne girdiğini iddia etti. Önceki gün yaşanan ateşkes ihlallerine rağmen 8 Nisan’da ilan edilen ateşkesi bozmayan ve savaş durumuna yeniden geçişi resmen ilan etmeyen Trump, durumu “mini savaş” şeklinde niteleyerek, “Her şey iyi gidiyor” dedi. Trump, ülkesinin daha önce Afganistan, Vietnam ve Irak gibi ülkelerde yıllarca savaştığını ve İran ile 6 haftadır süren bu savaşın öncekilere oranla mini bir savaş olduğunu ifade etti.

TRUMP 'BEYAZ BAYRAK' İSTİYOR

Trump daha sonra yaptığı açıklamada ise İran'ın askeri ve siyasi kapasitesini büyük oranda "yok ettiklerini" savunarak, "Belki beyaz bayrak görmeyeceksiniz ama aslında İranlıların ihtiyacı olan şey bu. Teslimiyetin simgesi olan beyaz bayrağı sallamaları gerekiyor" diye konuştu.

ÖZGÜRLÜK PROJESİ

Trump, savaşın başladığı 28 Şubat’tan beri takındığı agresif tutuma rağmen pazartesi günü yaşanan askeri gerilimleri savaşa dönmek için henüz kullanmadı. Buna karşılık, Hürmüz Boğazı’ndan geçiş için bekleyen ticari gemileri korumak için “Özgürlük Projesi” dediği bir girişim başlatan Trump’ın ilk adımı attığı öne sürülüyor. CBS News’e konuşan yetkililer, iki ABD gemisinin boğazı geçerek Basra Körfezi’ne girdiğini iddia ederken, “Gemilerimiz, İran tarafından füzelerle hedef alınan ticari gemileri, bu füzeleri engelleyerek korudu” cümlelerini sarf etti. Trump, İran Savaşının 3 hafta daha uzayabileceğini söyledi. “ABD Tahran'ın 8 küçük sürat teknesini ortadan kaldırdı.” ifadelerini kullandı.

İRAN’IN ETKİ ALANI GENİŞLEDİ

Buna karşılık, İran’ın ateşkes öncesine göre bölgedeki etki alanının Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) kıyılarına kadar genişlediği iddia ediliyor. Hürmüz’den geçiş için bekleyen ticari gemi yetkilileri, Bloomberg’e yaptıkları açıklamada, boğazda halihazırda neredeyse hiç gemi olmadığını söyledi. Yetkililer, BAE’nin Fuceyra Limanı'nı hedef alan saldırıların İran’ın boğazdaki kontrol alanının genişlediğini gösterdiğine vurgu yaparak, “Bazı telsiz bildirimleri, İran Devrim Muhafızları’nın (DMO) yeni bir etki sınırı belirlediğini bize bildirdi” ifadelerini kullandı. Bu bildirimlerin ardından yüzlerce ticari geminin yer değiştirdiğine işaret eden yetkililer, gemilerin Dubai yakınlarında toplandığı bilgisini verdi.

ABD SİVİLLERİ VURDU

ABD tarafının Hürmüz’de ticari geçişleri engelleyen DMO’ya ait 6 hücum botu batırdığı iddiaları da İran tarafından yalanlandı. İran resmi haber ajansına (İRNA) konuşan DMO yetkilileri, ABD’nin hedef aldığı botların hücum botlar değil sivil tekneler olduğunu ve 5 sivilin bu saldırılarda yaşamını yitirdiğini bildirdi. BAE’nin Fuceyra Limanı'nı hedef alan insansız uçak saldırılarına da değinen DMO yetkilileri, saldırıların İran tarafından değil ABD ordusu tarafından yapıldığını öne sürdü.

KÖR DÜĞÜM OLUR UYARISI

Gerilim karşılıklı adımlarla artarken İran’dan müzakerelerin sürmesi yönünde uyarılar geldi. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Pakistan’ın arabuluculuğuyla 10 Nisan’da başlayan müzakerelerde ilerleme kaydedildiğini söyleyerek, Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmelerin, "siyasi bir krize askeri bir çözümün olmadığını açıkça gösterdiği" değerlendirmesini yaptı. Arakçi, "Pakistan'ın özverili çabaları sayesinde görüşmeler ilerlerken, ABD kötü niyetliler tarafından bir kargaşaya çekilme konusunda dikkatli olmalıdır, aynı şekilde BAE de dikkatli olmalıdır" dedi. Arakçi, Trump'ın Hürmüz Boğazı'nda mahsur kalan gemilerin geçişine ilişkin "Özgürlük Projesi" adını verdiği girişim hakkında da "Özgürlük Projesi, kör düğüm projesidir" ifadesine yer verdi. İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ise Hürmüz Boğazı’ndaki yeni denklemde boğazın istikrara kavuştuğunu savunarak, “Mevcut durumun sürdürülmesinin ABD için dayanılmaz olduğunu biliyoruz. Ama biz yeni başladık” cümlelerini kullandı.

Hürmüz'den geçişler e-posta ile

İran yönetimi, Hürmüz Boğazı'ndan geçecek gemiler için e-posta adresi bildirerek, bu adres üzerinden geçiş işlemlerini yapmalarını istedi. Devlet televizyonu Press TV, Hürmüz'den gemi geçişine yönelik mekanizmaya ilişkin açıklamayı yayımladı. Açıklamada, "Hürmüz Boğazı üzerinde egemenlik uygulanmasına yönelik yeni bir mekanizma İran tarafından tasarlanmış ve hayata geçirilmiştir" ifadeleri kullanıldı. Boğazdan geçmek isteyen gemilerin "info@PGSA.ir" adresinden bir e-posta alarak Hürmüz Boğazı geçiş kuralları hakkında bilgilendirilecekleri ve gemilerin bu çerçeveye göre geçiş izni alabilecekleri kaydedildi. Devrim Muhafızları Ordusu Deniz Kuvvetleri de Hürmüz'den geçişlerle ilgili uyarı mesajı yayımlayarak İran tarafından ilan edilen koridorun dışındaki güzergahları kullanan gemilere müdahale edileceğini duyurdu.

RUBIO: ŞARTLARI KABUL ETMELİLER

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ise Hürmüz'de çatışmalar sonucu 10 sivil denizcinin hayatını kaybettiğini belirterek, İran'a ait 7 adet sürat teknesini vurduklarını bildirdi. Rubio, “İran, müzakere masasına gelerek şartları kabul etmeli. Bizim tercihimiz, boğazların olması gerektiği gibi açık olması, önceden olduğu gibi. Suda mayınların bulunmaması. Kimsenin geçiş ücreti ödememesi. Hedef bu” dedi.