SETA, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik askeri müdahalesinin Avrupa’nın güvenlik yaklaşımını ve transatlantik ilişkileri dönüştürdüğünü belirtti. Analizde, krizin Avrupa için yalnızca bir dış politika sorunu değil aynı zamanda stratejik bir yüzleşme anlamına geldiği vurgulandı.
SETA, 4 Mart’ta yayımladığı “Odak” analizinde ABD ve İsrail’in İran’a yönelik tek taraflı askeri müdahalesinin Avrupa ve transatlantik ilişkiler üzerindeki etkilerini değerlendirdi.
Analize göre söz konusu müdahale yalnızca Ortadoğu’nun güvenlik mimarisini sarsmakla kalmadı, aynı zamanda uluslararası sistemdeki yapısal kırılmaları da görünür hale getirdi. Krizin, halihazırda kırılgan bir süreçten geçen transatlantik ittifakı üzerinde dönüştürücü bir etkisi olduğu ifade edildi.
'Stratejik otonomi' Avrupa’da uzun süredir tartışılıyor
Değerlendirmede, ABD’nin sahaya yansıttığı güç projeksiyonunun Avrupa’nın uzun süredir savunduğu “normatif güç” söylemini zayıflattığı ve kıtanın yeni küresel güç rekabetindeki sınırlı etkisini ortaya koyduğu belirtildi. Bu durumun Avrupa’da uzun süredir tartışılan “stratejik otonomi” arayışını jeopolitik bir zorunluluk haline getirdiği vurgulandı.
Analizde İran krizinin Avrupa için yalnızca bir dış politika krizi değil aynı zamanda ciddi bir yüzleşme anlamına geldiği ifade edildi. Avrupa Birliği’nin Ortadoğu’daki küresel aktörlük kapasitesinin yapısal sınırlılıklarının bir kez daha gündeme geldiği belirtilirken, ABD’nin jeopolitik öncülüğü olmadan Avrupa’nın bölgesel denklemlerde belirleyici bir aktör olmasının zor göründüğü kaydedildi.
Krizin Avrupa Birliği içinde stratejik parçalanma riskini de artırdığı ifade edilen analizde, üye ülkelerin ortak bir vizyon etrafında birleşmek yerine ulusal güvenlik kaygılarının şekillendirdiği farklı politikalar izlediğine dikkat çekildi. Washington’ın Avrupa başkentlerine açık biçimde taraf olma çağrısında bulunmasının ise birlik içindeki dayanışma zeminini zorladığı belirtildi.
İran krizi, Avrupa’nın uluslararası sistemdeki rolünü tartışmaya açtı
Değerlendirmede ayrıca Avrupa’nın güvenlik ve kimlik söyleminde önemli bir dönüşüm yaşandığı vurgulandı. Geçmişte uluslararası hukuk ve kurallara dayalı düzen vurgusunu öne çıkaran Avrupa’nın giderek daha fazla askeri kapasite ve sert güç araçlarına yöneldiği ifade edildi.
Bu kapsamda özellikle Emmanuel Macron’un öncülüğünde Avrupa’nın nükleer caydırıcılık kapasitesinin genişletilmesi ve savunma yeteneklerinin güçlendirilmesine yönelik tartışmaların hız kazandığına dikkat çekildi.
SETA’nın analizine göre İran krizi, Avrupa’nın uluslararası sistemdeki rolünü, transatlantik ilişkilerin geleceğini ve stratejik otonomi tartışmalarını yeniden şekillendiren kritik bir dönemeç olarak değerlendiriliyor.
