Zonguldak kent merkezinde, depreme dayanıksız olduğu gerekçesiyle yıkımı sürdürülen Vakıflar İş Hanı’nın altından tarihi bir yer altı yapısı çıktı. Madenci Anıtı’nın hemen karşısında yürütülen çalışmalar sırasında, uzun yıllardır kapalı ve atıl durumda olduğu için tamamen unutulan gizli bir giriş tespit edildi. Yapılan ilk incelemelerde bu yapının, 2’nci Dünya Savaşı yıllarında olası hava saldırılarına karşı sivilleri korumak amacıyla inşa edilen devasa bir sığınak olduğu belirlendi. Karabük Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu, yaklaşık 83 yıllık olduğu tahmin edilen bu yapıyı incelemek üzere koruma altına aldı.
Yıkım enkazının kaldırılmasıyla ortaya çıkan yer altı tünellerinin, 2’nci Dünya Savaşı’nın en çetin dönemleri olan 1943-1944 yıllarında inşa edildiği değerlendiriliyor. Stratejik bir kömür ve sanayi kenti olan Zonguldak'ın olası bir bombardımandan korunması amacıyla dönemin Sivil Savunma Teşkilatı tarafından hayata geçirilen bu sığınak, sonraki yıllarda çevresinde yükselen çok katlı binalar ve çarpık kentleşme nedeniyle tamamen görünmez hale gelmişti. İş hanının yıkılmasıyla birlikte, Ulu Cami (Yeni Cami) yakınındaki ana girişlerden biri ve havalandırma bacaları yeniden gün yüzüne çıkmış oldu.
Planlı bir koridor sisteminden oluşuyor
Teknik uzmanların ve yerel tarih araştırmacılarının ilk değerlendirmelerine göre, sığınak sıradan bir bodrum veya depolama alanı olmanın çok ötesinde, planlı bir koridor sisteminden oluşuyor. Yaklaşık 60 metre uzunluğunda ve 4 metre genişliğinde bir ana galeriye sahip olan yapının, çarşı içerisindeki diğer havalandırma bacalarıyla bağlantılı olduğu belirlendi. Giriş kesitleri yaklaşık 18 metrekareyi bulan sığınağın, ana dehlizlerine bağlı çok sayıda odanın da bulunduğu aktarıldı. Bu bölümlerin savaş yıllarında barınma, tıbbi müdahale ve malzeme lojistiği amacıyla tasarlandığı düşünülüyor.
