Mersin’de Soli Pompeipolis Antik Kenti içinde kalan ve 2021 yılında villa inşaatı izni verilen arsada, ikinci kez yapılan kurtarma kazılarında 8 Roma mezarı ve Geç Antik Çağ'a ait olduğu tahmin edilen su kanalı bulundu. Adana Kültür Varlıkları Koruma Bölge Kurulu, inşaat izni verilen arsanın da içinde olduğu 20 dönümlük bölgeyi Roma Nekropolü olarak değerlendirip 1'inci Derece Arkeolojik Sit Alanı ilan ederek koruma altına aldı.
Merkez Mezitli ilçesine bağlı Mezitli Mahallesi’nde 2002 yılında belediye tarafından yol açma çalışması sırasında tarihi eser olduğu değerlendirilen kalıntılar çıktı. Mersin Müze Müdürlüğü'ne bildirilmesi üzerine bölgeye gelen ekipler, kazı çalışması başlattı.
Kazı çalışmaları sonrası alanda Roma dönemine ait lahitler bulundu. İddiaya göre, kazı alanına bitişik 3’üncü Derece Arkeolojik Sit Alanı olan yaklaşık 2,5 dönümlük parsel, 2013 yılında bir iş insanı tarafından satın alındı. İş insanı, 2020 yılında söz konusu parselde 4 adet villa yapmak için belediyeye ruhsat başvurusunda bulundu.
Başvuruyu değerlendiren belediye, Mersin Müze Müdürlüğü'nden kurum görüşü istedi. Belediyenin talebi üzerine Mersin Müze Müdürlüğü söz konusu alanda 13 ayrı sondaj çalışması yaptı. 23 gün süren sondaj kazılarında etütlük olarak değerlendirilen, yoğun şekilde korozyona uğramış 3 adet bronz sikke çıktı. Ayrıca 1 ve 9 numaralı sondaj çukurlarında da taşınır kültür varlığı saptandı. Bunların dışında kalan tüm sondaj çukurlarında taşınır veya taşınmaz herhangi bir kültür varlığına rastlanmadı. Elde edilen bulgular doğrultusunda Müze Müdürü S.C.B. ve müze araştırmacısı M.D.’nin imzasının bulunduğu rapor hazırlandı. Raporda, inşaat çalışmaları sırasında herhangi bir kültür varlığı kalıntısına rastlanması halinde müdürlüğe haber verilmesi koşulu ile inşaat yapılmasında bir sakıncanın olmadığı vurgulandı.
İddiaya göre, Mersin Müze Müdürü S.C.B.'nin izinli olduğu dönemde yerine bakan Müdür Vekili, belediyenin yol açma çalışması sırasında ortaya çıkan lahitlere ilişkin eksiklikler olduğu fark edip işlem başlattı. Bunun üzerine Kültür ve Turizm Bakanlığı muhakkik gönderip lahitlerin bulunması yönünde karar verince, 2022 yılında aynı bölgede kurtarma kazı çalışması genişletilerek başlatıldı.
YENİ KAZIDA LAHİTLER VE SU KANALI BULUNDU
Bölgede 2022 ve 2023’te sürdürülen kazı çalışmalarında yeni lahitlerin yanı sıra Geç Antik Çağ'a ait olduğu tahmin edilen bir su kanalı gün yüzüne çıktı. Su kanalının, iş insanı tarafından satın alınan ve daha önce inşaat izni verilen parsele yönelmesi üzerine çalışmayı sürdüren uzmanlar kazının bu parselde devam ettirilmesi yönünde görüş bildirdi.
İş insanına ait daha öne yapılan 13 sondaj çalışmasında 'taşınır veya taşınmaz herhangi bir kültür varlığına rastlanmadı' şeklinde rapor verilen 2,5 dönümlük alanda yeniden çalışma başlatıldı. 2024 yılında yapılan kurtarma kazılarında 8 adet Roma mezarı içerisinde çok sayıda envanterlik eser, Roma su kanalı ve bazı mimari yapı kalıntıları tespit edildi. Bu gelişme üzerine hazırlanan raporla durum Adana Kültür Varlıkları Koruma Bölge Kurulu'na bildirildi. Kurul acil olarak, 12 Aralık 2025'te, 2021 yılında verilen inşaat iznine karşı süreç tamamlanıncaya kadar izinsiz inşaat yapılmaması kararı aldı.
ROMA NEKROPOLÜ OLARAK DEĞERLENDİRİLDİ
Yeni kurtarma kazıları çalışmalarının sonuçlarını değerlendiren Adana Kültür Varlıkları Koruma Bölge Kurulu, 25 Şubat 2026’da daha önce inşaat izni verilen parselin 1’inci Derece Arkeolojik Sit Alanı ilan edilmesine karar verdi. Bu kararın ardından Soli Pompeipolis Antik Kenti içinde kalan ve Roma Nekropolü olarak değerlendirilen yaklaşık 20 dönümlük arazi, 1'inci Derece Arkeolojik Sit Alanı olarak koruma altına alındı.
