Rantilyonerler

Türkiyemiz onun için çalışan büyük değerlere, onun için dua eden koca bir ümmete sahip.

Türkiyemiz kendi önüne konulan engelleri aşmaya, insanlık için sorunları çözmeye yetecek bir iradeye sahip.

Türkiyemiz çok büyük bir ekonomiye ve hazır bekleyen ekonomik potansiyele sahip.

Hatta Türkiye, Türkiye’yi ekonomik olarak beğenmeyen ülkelerin çoğunu satın alıp yeniden satacak güce ve çapa sahip.

Hadi teknik ifade edeyim; Türk ekonomisini analizleriyle eleştirenlerin, kendi ekonomilerinin sorunları yanında Türkiye’nin sorunları önemsiz bile kalır. Çünkü kapitalizm çoğu ülkenin sorunlarını yapısallaştırmıştır. Türkiye’nin sorunları sadece büyütülmeden çözülmeyi bekliyor.

Öyle iken engel ne?

Şimdi bu soruya koskoca bir liste yapıp cevap verecek değilim.

İki temel mesele var. Birisi para düzeni, ikincisi zihin kalıpları.

İlki bize has bir düzen problemi değil aslında. Her ülke para düzeninin problemlerine maruz. Kimisi teslim olup sorunu yansıtmıyor, kimisi de irade gösterip.

Türkiye örneğinde ise mesele irade meselesi. Teslim olmayacağımıza göre irade göstermemiz gerekiyor. O da gözükmeyince gitmiyor işte. Sözlü olarak gözükmesinden bahsetmiyorum müstakil bir programa dönüşmesinden bahsediyorum.

Para düzeni kurmak iradesizliği tekil değil, çok boyutlu bir sorundur. Fakat en başında paranın idaresinden sorumlu kurumun TL’ye sahip çıkmak konusunda yaşadığı tutarsızlıklar var. Merkez Bankası Türk Lirasını değil, Türk Lirasının küresel sistemdeki konumunu (kur) yönetiyor. Aslında Türk Lirasını yönetseler sistemin çarklarındaki yeri de benimsenecek. Amma dolara para, TL’ye gösterge gibi yaklaşılınca istenen sonuç alınamıyor. Bir paranın hem faizi artırılıp hem kuru artırılıyorsa başka bir yorum vermem beklenemez.

Buradan başlayarak sorun sahada çeşitleniyor. Çok yansıması var ama bir tanesine örnek vereyim; geçen bankaya gittim. Birisi 3 milyon lira çekti. Koca kara bir çöp torbasına doldurdukça doldurdular. Adam vurdu sırtına gitti.

EFT yapsaymış mı diyeceğiz? 5 bin lira para çeksen bir gün dayanmıyor.

Her gün en büyük banknot meselesi gündemde ve fakat çözüm üretmiyoruz. TL mevcut banknotlarla satın alma gücünü kaybetti. Büyük banknot çıkarmıyoruz çünkü dijital paraya geçmeyi bekliyoruz. Kâğıt parayı sistem, sistemden çeksin, diye kıvranıyoruz. Çekilmiyor da. Dijitale geçmek gibi işler irade varsa yapılır, yoksa toplumun TL ile işlem yapabilmek gibi gerçek talepleri karşılanmalıdır. Sisteme havale edilmez. 200 TL para olmaktan çıktı bir siyaset oyuncağı oldu.

Siyaset zaten çözüm aramıyor oyuncak arıyor.

Sorunumuz banknottur diye söylemiyorum. Sorunun bir yansımasını gösteriyorum; TL dijital bir göstergeye dönüşsün diye öylece beklerken ne olduğunu.

Güçlü bir banknot çıkarmak iradedir. Banknot çıkarmamayı irade sanmak yanlıştır.

He kuru 20 liraya düşüreceklerse başka.

Gelelim sorunun ikinci kısmına. Aslında zihin kalıpları derken gene bir öncekine benzer şekilde iradenin yönünün yanlışlığına geliyor mesele.

Bizim iktisadi bir irademiz var. Fakat bu irade ezberlenmiş zihin kalıplarının kırılmaması için kullanılıyor. Hem de güçlü.

Türkiye’nin değil, içimize yerleşen sistemin iradesi bu.

Tüm maziyi biliyoruz, bugünün sorunlarını anlıyoruz, yarının neyi getireceğini görüyoruz. Lakin elimizde bu üçüne de duyarsız bir ekonomik zihin var.

Neyi alıp neyi bırakacağız, neyi kazanıp neden fedakârlık yapacağız, bize yararlı olan nedir zararlı olan nedir, ekonomimiz aciz midir güçlü ve durdurulamaz bir çığ mıdır? Bu soruların hiçbirinin cevabı o zihinde yok.

Her gün yeni bir geleceğe biraz daha yaklaşıyoruz.

Toplum kendini büyük rüzgârdan emekle, üretimle, imalatla koruyabileceği duygusunu kaybetmek üzere. Geleceğin getireceği değişime korumasız ve korunaksız gidildiğini gördüğünden rant, faiz, kumar, rüşvet, vole, alavere dalavere hangisini kotarabilirse toplum aleyhine ona sığınıyor.

Başarıyorlar da… Dünya da dolar milyoneri sayısı en çok artan ülke başka türlü nasıl olunur ki?

Servet, servet davranışıyla beraber değişti yani.

Para ve müstakil ekonomi iradesi gösterememek, toplumu servet ediniminin meşru yollarından uzaklaştırdı. Maişet ve gelecek kurgusu böyle değişince söz değil, irade konuşur.

İrade gözüksün o zaman görün milyoner sayısı nasıl artıyor gelir dağılımı adaletiyle.