Türkiye, yerli otomotiv sanayisini korumak amacıyla Çin menşeli elektrikli araçlara yüzde 40 oranında ilave gümrük vergisi uyguluyordu. Ancak Çinli otomotiv üreticisi BYD, Temmuz 2024’te Manisa’da 1 milyar dolarlık bir üretim tesisi kuracağını taahhüt ederek masaya oturdu. Şirkete bu taahhüt karşılığında adeta bir "vergi cenneti" sunuldu: Tüm gümrük vergileri ve ek vergiler askıya alınırken, distribütörlerin uyması gereken 20 servis açma zorunluluğu da BYD için kaldırıldı.

BYD, kendisine sunulan bu eşsiz iyi niyeti derhal nakde çevirmek için harekete geçti. 2025 yılı boyunca Manisa'daki araziye tek bir çivi dahi çakmayan şirket , tamamı ithal olan tam 45 bin 537 adet araç satarak Türkiye pazarında rekor kırdı. Yatırım sözüyle vergiden kaçınarak kazanılan milyarlarca lira ise doğrudan Çin'deki merkez ofise transfer edildi.

Çin onaylamadı yalanı

Türkiye'de fabrikanın planlanan arazisinde hiçbir inşaat faaliyetinin başlamaması üzerine eleştiriler yükselince, BYD yetkilileri "Çin hükümetinden nihai onay alamadık" bahanesine sığındı. Ancak bu oyalama taktiği, bizzat yerel makamlarca deşifre edildi.

Manisa Muradiye Organize Sanayi Bölgesi (OSB) Başkanı Osman Kıvırcık, BYD’nin Şanghay makamlarından gerekli tüm inşaat izinlerini ve onaylarını aylar öncesinden zaten almış olduğunu resmen açıkladı. Bu durum, şirketin bürokrasinin arkasına saklanarak Türkiye’yi bilinçli bir şekilde oyaladığını net bir şekilde ortaya koydu.

Kotalar kesildi satışlar çakıldı

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, yatırım taahhüdünün yerine getirilmemesi üzerine şirkete tanınan gümrüksüz ithalat kotalarını artırmayı reddetti. Vergi avantajını kaybeden BYD'nin Türkiye pazarına ucuz araç yığma dönemi böylece kapandı.

Bunun en somut sonucu, Haziran 2026 fiyat listelerinde görüldü; Fiyat avantajını kaybeden markanın Türkiye'deki satışları ise adeta bıçak gibi kesilerek çakıldı.

1 milyar dolarlık ceza korkusuyla Macaristan'a kaçış

Türkiye'nin, yatırım sözünü yerine getirmeyen BYD’ye karşı, tam 1 milyar dolarlık devasa bir ceza hazırlığına giriştiği iddia edildi. Manisa OSB yönetimi de yatırımın tamamlanmaması halinde BYD'nin devletten elde ettiği tüm gümrük vergisi avantajlarını yasal olarak geri ödemek zorunda olduğunu teyit etti.

Kapıya dayanan bu devasa yaptırımı gören BYD, 10 Haziran 2026’da İcra Başkan Yardımcısı Stella Li aracılığıyla nihayet baklayı ağzından çıkardı: Şirket, Türkiye planlarını süresiz olarak askıya aldığını ve birinci önceliklerinin artık Macaristan olduğunu resmen ilan etti.

Yanına kar mı kalacak?

Türkiye, küresel markaların karlarını toplayıp arkalarını dönecekleri bir sömürge pazarı değil. Devletin hak ettiği 1 milyar dolarlık cezanın ve silinen gümrük vergilerinin kuruşu kuruşuna bu şirketten tahsil edilmesi gerekmekte. Kamuoyu şimdi tek bir sorunun yanıtını bekliyor: BYD'nin yaptığı yanına kar mı kalacak?