Otoriteye neden karşı çıkmalıyız?

Topluluk içinde başkalarının fikirlerine uyarak yaşamak kolaydır.

Tek başınayken kendi fikirlerine göre yaşamak da.

Takdire şayan olan ise, toplum içinde fikrî bağımsızlığını korumaktır.

Otorite derken, her tür uzman ve yetkiliyi kastediyorum:

Bilim adamları, doktorlar, öğretmenler, politikacılar, ekonomistler…

Otoritenin en iyiyi, en güzeli ve en doğruyu bildiği/uyguladığı önyargısı, felaketlere sebep olabilir.

Oluyor da nitekim.

Uçak kazalarının yarıdan fazlası, pilotaj hatalarından kaynaklanıyor.

Pilotaj hatasını gören yardımcı pilotların büyük çoğunluğu, kaptana ''Hata yapıyorsunuz'' demeye çekiniyor ve bu yüzden hep birlikte ölünüyor!

Nüfuz veya yetkinlik transferi, işleri iyice karıştırıyor:

Sözgelimi bir komedyen politik liderliğe yeltendiğinde…

Veya bir politikacı sanatsal konularda hüküm vermeye başladığında…

Otoriteye ayak uydurma kolaycılığına meyilli kimselerin çokluğu nispetinde anormallikler doğuyor.

***

Yetkilileri sorgularken de tabii ki sürdürülebilir bir diyalog kurabilmek gerekiyor.

Eleştiri ile hakaret, küçümseme veya iftirayı karıştırmamak elbette çok önemli.

Bir işte iyi olmadığını söyleyenlerin, o işin iyi uygulayıcısı olmaları ihtimali yüksektir.

Çoğu kimse, bir futbol takımının ideal kadrosunu bildiğini sanır.

Çoğu kimse, vakit bulsa roman yazabileceğini düşünür.

Çoğu kimse, iyi flüt çaldığını iddia eder.

Halbuki bir işte ustalık yoluna girenler, zirvedekilerin eserlerine bakarlar ve kendilerini aşağıda görürler.

***

Otorite, otoriter olmadığı ve kendi liyakatine dair hassasiyeti nispetinde faydalı ve güzeldir.

Yani, hakiki otorite, eleştiriyi talep eder, arar, dikkate alır, memnuniyetle karşılar.

Toplum da sıklıkla, otoriteye özgü ''doğruluk yanılsaması'' üretir.

Milyonlarca insanın benimsediği bir fikir veya davranış bize doğru görünür.

Justin Bieber''ın gerçek bir müzisyen olduğunu düşünürüz.

Futbol fanatizmini asil bir tutummuş gibi benimseriz.

Bir tiyatro oyununu izlerken sıkılsak bile, finalde diğer seyircilerle birlikte, oyuncuları uzun uzun alkışlarız.

Şahsen ben alkışlıyorum.

Otoriteye otomatikman boyun eğmekten kaçınabilmek için...

Kendi bilgi ve yetki alanımızın sınırlarını kavrayabilmek için…

Hayati konularda aykırılığı göze alabilmek için...

Sanırım, medeni cesaretimizi toplamalı…

Ve bizden farklı düşünen, farklı deneyimlere sahip kişilerle tanışıklık kurmalıyız.

Ve de roman okumalıyız.

İkisi de zor.

Fakat lüzumlu.

Ancak bu sayede görünüşe aldanmama, olaylara farklı açılardan bakma ve pürüzleri konuşarak giderme yetisi kazanabiliriz.

Aksi takdirde otoritenin mutlak doğruluğu önyargısı, kalabalığa derhal uyma kolaycılığı ve düşünmeyi dışlayan grup dayanışması üçgeninde sersemleşiriz.