ABD’nin arkaplan gücü: Think-Tank

Bir süper güç olan Amerika Birleşik Devletleri’nin dış politikası yalnızca başkanlar, bakanlar ya da generallerin kararlarıyla veya tanklarla, uçak gemileriyle ya da ekonomik yaptırımlarla şekillenmemekte. ABD, düşünceler üzerinden oluşturduğu algılarla, raporlarla ve stratejik söylemlerle de dünyaya yön vermekte.

ABD, politikalarının perde arkasında görünmez bir entelektüel ağ bulunur ve bu ağ oluşturduğu düşüncelerle kamuoyunu yoğurarak küresel dengeleri ABD hedeflerine uygun bir zemine oturtur.

“Amerika Birleşik Devletleri’nin Soğuk Savaş sonrası dönemde dış politika yapım sürecinde etkili olan temel kurumlar ve tali kurumlar ve araçlar mevcuttur. Burada temel kurumlarla kastedilen politikayı yapan ve uygulayan kurumlardır.

ABD dış politikası yapımını dolaylı yönden etkileyen tali kuruluşlar ise, düşünce kuruluşları, lobi kuruluşları, siyasi eylem komiteleri, medya, ABD iç politikası ve kamuoyu, diğer kurumlar ve diğer araçlardır.”

DESTEK ALAN KURULUŞLARA YAKIN MARKAJ

Dr. Ali Ercan’ın “Think Tank: ABD Dış Politikası ve Düşünce Kuruluşları” adlı kitabı, bu konuları mercek altına alan, Soğuk Savaş sonrası Amerikan hegemonyasının gizli mimarlarını aydınlatan bir başyapıt.

Yazarın New York ve Washington D.C.’de uzun yıllar sürdürdüğü saha araştırmaları, gözlemler ve derinlemesine mülakatlara dayanan bu eser, düşünce kuruluşlarının ABD’nin küresel stratejilerindeki rolünü, somut örneklerle ve perde arkası detaylarla gözler önüne seriyor. ABD dış politikasının görünmeyen yüzü olan Tink Tank kuruluşları kimlerden destek alıyor, kimin adına konuşuyor ve karar vericilere nasıl etki ediyor?

Ercan, bu soruları üç aşamalı bir çerçevede ele alıyor; önce sistemin kurumsal mimarisini, sonra düşünce kuruluşlarının iç dinamiklerini ve son olarak bu kuruluşların kritik krizlerdeki rollerini inceliyor.

Ercan, “Bu çalışmada yalnızca kim ne yaptı değil, neden yaptı ve kimin adına yaptı sorularına odaklandım” diyerek, bu kuruluşların fonlama yapılarını da masaya yatırıyor.

KÜRESEL POLİTİKAYA ENTEGRE EDİLMEK

Petrol devlerinden savunma sanayii devlerine, teknoloji tekellerinden finansal elitlere kadar pek çok aktörün, bu think tank’ler aracılığıyla kendi çıkarlarını küresel politikaya nasıl entegre ettiğini görmek, kitabın en çarpıcı yanlarından biri.

Kitabın ilk bölümünde, ABD dış politikasının resmi aktörleri sahneye çıkıyor: Başkanlık makamı, Dışişleri ve Savunma Bakanlıkları, CIA gibi istihbarat örgütleri, Kongre’nin komiteleri ve Yüksek Mahkeme’nin yargısal gücü, resmi mekanizmaların ötesinde, gayriresmi aktörlerin (lobiler, medya devleri, kamuoyu baskısı ve düşünce kuruluşlarının) nasıl sisteme sızdığını ve sistemi nasıl yönlendirdiğini irdeliyor. Örneğin, bir lobi grubunun bir düşünce kuruluşu üzerinden hazırlattığı raporun, Kongre’deki bir yasa tasarısını nasıl etkilediğini veya bir medya kampanyasının arkasında yatan stratejik aklı detaylandırıyor.

Bu bölüm, okuyucuya ABD’nin “yumuşak güç” mimarisini anlamak için vazgeçilmez bilgiler sunuyor.

İkinci bölüm, Washington’daki büyük düşünce kuruluşlarının anatomisine uzanıyor; Ercan’a göre, Council on Foreign Relations (CFR), RAND Corporation, Atlantic Council gibi devler, sadece rapor yazan “akademik kulüpler” değil, karar alma süreçlerini doğrudan şekillendiren “stratejik beynin” ta kendisi. Yazar, bu kurumların nasıl çalıştığını, uzman kadrolarını, seminerlerini, yayınlarını ayrıntılarıyla inceliyor; kimlerden fon aldıklarını, hangi lobilerle ittifak kurduklarını açığa çıkarıyor. Think tank’lerin “bağımsız” görünümünün altında yatan güç ilişkilerini deşifre ederek, ABD dış politikasının ne kadar “kurumsal bir komplo”ya dayandığını gözler önüne seriyor.

Kitabın adeta kalbi olan üçüncü bölümde: Ercan, düşünce kuruluşlarının sahnedeki rollerini, ABD’nin kritik dış politika dönemeçleri üzerinden örnekliyor. Clinton dönemindeki Bosna Savaşı’na verilen tepkiler (ki burada think tank raporlarının, NATO müdahalesini nasıl hızlandırdığı) Bush yönetiminin Irak işgaline giden yolundaki stratejik hazırlıklar, RAND ve CFR’nin petrol ve güvenlik odaklı analizleri ve Obama’nın İran nükleer müzakereleri sırasındaki diplomatik açılımlar, Atlantic Council’in müzakere simülasyonları gibi başlıklar, Ercan’ın elinde adeta bir dedektif romanı gibi akıyor. Her örnek, bir think tank’in raporunun Beyaz Saray’a nasıl ulaştığını, lobilerin bu raporları nasıl amplifiye ettiğini ve sonuçta “insani müdahale” kisvesi altında bir işgalin veya “terörle mücadele” adına bir anlaşmanın nasıl doğduğunu gösteriyor.

Dr. Ali Ercan, akademik derinliği popüler bir üslupla harmanlayarak, uluslararası ilişkiler öğrencisinden politika meraklısına, gazeteciden diplomat adayına kadar geniş bir kitleye hitap ediyor. Soğuk Savaş sonrası dönemde, izlediği yolu merak edenler için vazgeçilmez bir okuma. Zira Ercan, bu eserle sadece Amerikan stratejilerini değil, Türkiye gibi ülkelerin bu ağ karşısında nasıl konumlanabileceğini de ima ediyor.

Yazarının sözleriyle bu kitap “Soğuk Savaş sonrası ABD dış politikasını anlamaya çalışan herkes için bir davet. Bir süper gücün yalnızca askeri ya da ekonomik büyüklüğüyle değil, nasıl düşündüğüyle ve hangi fikirlere kulak verdiğiyle şekillendiğini görmek isteyenler için bir yol haritası. Tarihin satır aralarını okumak isteyenler için bir pencere.”